Trẻ ở trong bụng mẹ không được bảo vệ khỏi thể giới bên ngoài như bạn nghĩ. Nhau thai là nơi ẩn náu của một hệ sinh thái vi khuẩn duy nhất mà nó có thể có nguồn gốc đáng ngạt nhiên – miệng của người mẹ.

Rối loạn cộng đồng vi khuẩn của nhau thai có thể giải thích tại sao một số phụ nữ sinh non, và cũng có thể là một trong những cách mà chế độ ăn uống của người phụ nữ ảnh hưởng tới vi khuẩn đường ruột của con mình, và kết quả là nguy cơ mắc bệnh của trẻ. “Các chất dinh dưỡng khác nhau [trong chế độ ăn uống của người mẹ] là yếu tố quyết định rất lớn tới việc vi khuẩn cư trú trong nhau thai,” Kjersti Aagaard1 nói, ông là người đứng đầu nghiên cứu này.


1 Bệnh viện Nhi Texas và Đại học Y Baylor ở Houston

Trong thập kỷ qua đã có sự gia tăng nhận thức về vai trò quan trọng của quần xã vi sinh vật ở người – tất cả vi khuẩn, vi-rút và nấm sinh sống trên/trong cơ thể của chúng ta. Rối loạn quần xã vi sinh vật đường ruột có liên hệ tới các tình trạng khác nhau từ béo phì cho tới tự kỷ.


Quần xã vi sinh vật của nhau thai có thể giữ một bí mật đáng ngạt nhiên. Ảnh: Burger/Phanie/REX

Cho tới gần đây người ta vẫn thường nghĩ rằng trẻ được sinh ra có đường ruột vô khuẩn và chúng chỉ tiếp nhận vi khuẩn trong hành trình qua âm đạo của người mẹ, vi khuẩn từ âm đạo sẽ di chuyển đến định cư ở ruột của trẻ. Các vi sinh vật khác được thu thập từ môi trường qua một vài năm đầu tiên của cuộc sống. Giả thuyết này đã bị thách thức khi vi khuẩn được tìm thấy trong phân su, phân đầu tiên của trẻ được đào thải ra ngoài trong vòng vài giờ sau sinh.

Bây giờ chúng tôi đã có manh mối đưa tới đúng nơi mà các quan điểm sai lầm vướng phải. Aagaard và các đồng nghiệp đã giải mã gen vi khuẩn của nhau thai, của các cơ quan có vai trò vận chuyển chất dinh dưỡng và oxy từ máu người mẹ tới bào thai. Họ đã lấy mẫu từ nhau thai của 320 phụ nữ sau khi sinh, lấy các mô tế bào bên trong nhau thai để tránh bị tạp nhiễm bất cứ vi khuẩn âm đạo nào.

Nguồn gốc đáng ngạt nhiên

Nhóm nghiên cứu đã tìm thấy một loạt các vi khuẩn bao gồm cả những vi khuẩn cần thiết cho sự chuyển hóa một số các vitamin và chất dinh dưỡng cần thiết cho thai nhi. Điều ngạt nhiên đầu tiên là các loài vi khuẩn rất giống với vi khuẩn mà bình thường được thấy ở miệng người lớn, trái ngược với âm đạo hoặc đường ruột. “Nhau thai có hệ sinh thái riêng của mình và đây không phải là vi khuẩn mà chúng tôi mong đợi,” James Kinross2 nói. “Hầu hết mọi người dự kiến nó là quần thể vi khuẩn ở âm đạo,” ông ấy nói, bởi vì nó rất gần âm đạo.


2 Bác sĩ phẫu thuật tiêu hóa tại Trường Đại học Hoàng gia, Luân Đôn, ông nghiên cứu về vi khuẩn đường ruột và không tham gia vào nghiên cứu mới này

Thực tế rằng nó rất giống với cộng đồng vi khuẩn được tìm thấy trong miệng của chúng ta, điều này cho thấy vi khuẩn bằng cách nào đó đã tìm thấy đường đi qua dòng máu tới nhau thai. Cho tới nay mọi người cũng đã nhân thấy rằng, sau đó vi khuẩn có thể tiếp cận với thai nhi hoặc bằng cách vượt qua thành mạch máu của bào thai trong nhau thai hoặc bằng cách vào nước ối, sau đó được bào thai nuốt chửng vào ruột, Aagaard gợi ý.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng một số loại vi khuẩn phổ biến hơn và một số khác thì ít phổ biến hơn ở những phụ nữ sinh non – trước 37 tuần của thời kỳ thai nghén – so với các đặc trưng vi khuẩn điển hình ở phụ nữ sinh đủ tháng. Điều thú vị rằng, các nghiên cứu trước đây đã phát hiện ra các bệnh về niếu (viêm răng lợi) làm tăng nguy cơ sinh non. Aagaard phỏng đoán nếu vi khuẩn trong miệng tới nhau thai qua đường máu, sau khi nó gây bệnh và làm chảy máu niếu, thì nó có thể tiếp cận và định cư ở nhau thai, và có khả năng nó sẽ gây sinh non.

Trong một nghiên cứu riêng rẽ trên khỉ, nhóm nghiên cứu của Aagaard đã cho thấy rằng khi cho động vật mang thai một chế độ dinh dưỡng chất béo cao đã làm thay đổi quần xã vi sinh vật của bào thai. Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng nguy cơ béo phì và bệnh lý tim mạch của một người bị ảnh hưởng bởi chế độ ăn của người mẹ khi mang thai, nhưng người ta đã cho rằng điều này thông qua cơ chế ngoại di truyền/biểu sinh – sự thay đổi hóa học mà trong đó các gen của bào thai được bật hoặc tắt. “Nhưng lớp trên đó là các biến thể của quần xã vi sinh vật,” Aagaard nói.

Bác sĩ Lương Nguyên Vũ
Theo: Newscientist