ASPIRIN TRONG PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỊ Ở BỆNH NHÂN LỚN TUỔI VỚI YẾU TỐ NGUY CƠ MẠCH MÁU
ĐỀ ÁN PHÒNG NGỪA NGUYÊN PHÁT CỦA NHẬT BẢN
(JAPANESE PRIMARY PREVENTION PROJECT)

Thuốc kháng tiểu cầu được dùng rộng rãi trong phòng ngừa thứ phát sau đột quị, và đã được chứng minh lợi ích nhiều hơn nguy cơ. Aspirin là thuốc kháng tiểu cầu cổ điển, rẻ tiền, được dùng khá lâu và chúng ta có rất nhiều kinh nghiệm khi dùng aspirin. Aspirin có hiệu quả ở nam và nữ, trẻ và già, có tiểu đường hay không tiểu đường. Các báo cáo trước đây cũng ghi nhận nhiều kết quả mâu thuẫn của aspirin và cũng chưa có bằng chứng nào liên quan đến dân số Châu Á, những người mà nguy cơ xuất huyết não cao hơn dân số da trắng.
Guideline 2014 của Hội Tăng Huyết Áp Nhật Bản đề nghị bệnh nhân đột quị dùng thuốc chống huyết khối thì huyết áp nên được quản lý dưới 130/80 mmHg.
Nghiên cứu này được thực hiện tại Nhật Bản, với dân số nghiên cứu 14464 bệnh nhân, 60-85 tuổi với tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và tiểu đường được phân thành 2 nhóm dùng aspirin liều 100 mg và không dùng aspirin. Thời gian theo dõi trung bình là 5,02 năm. Tất cả các yếu tố nguy cơ được chẩn đoán: huyết áp tâm thu từ 140 mmHg hay huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên, cholesterol toàn phần từ 220 mg/mL trở lên, LDL từ 140 mg/mL trở lên, HDL từ 40 mg/mL trở xuống, triglyceride từ 150 mg/mL trở lên, đường huyết khi đói từ 126 mg/mL trở lên hay đường huyết bất kỳ từ 200 mg/mL trở lên khi làm test dung nạp đường, hay HbA1C từ 6,5% trở lên. Bệnh nhân với tiền sử bệnh mạch vành, bệnh mạch máu não bao gồm cơn thoáng thiếu máu não, bệnh xơ vữa mạch cần phẫu thuật hay can thiệp mạch hay rung nhĩ, bệnh nhân với tiền sử loét dạ dày hay rối loạn đông máu, bệnh nhân quá mẫn hay dị ứng với aspirin, bệnh nhân đang dùng thuốc kháng tiểu cầu khác hay chống đông được loại trừ khỏi nghiên cứu.
Kết quả ghi nhận tỉ lệ tích lũy đột quị tử vong hay không tử vong tương tự ở 2 nhóm ở thời điểm 5 năm. Nhóm dùng aspirin có nguy cơ đột quị thiếu máu não cục bộ và cơn thoáng thiếu máu não giảm và nguy cơ xuất huyết não tăng nhưng không có ý nghĩa thống kê. Tỉ lệ xuất huyết dưới nhện và tụ máu dưới màng cứng tương tự ở 2 nhóm. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến đột quị bất kể có dùng aspirin hay không là tuổi trên 70, hút thuốc và tiểu đường.
Từ các kết quả của nghiên cứu này, aspirin chỉ nên được dùng phòng ngừa nguyên phát ở những bệnh nhân lớn tuổi mà ích lợi về mặt lâm sàng rõ ràng dựa trên dự đoán tỉ lệ biến cố nhồi máu não và xuất huyết não quan trọng.
Nghiên cứu này có hạn chế là không phải nghiên cứu mù đôi.
(theo Stroke 2016;47:1605-1611.)