Nhân kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, PV Petrotimes đã có cuộc trò chuyện với GS.TS Đặng Vạn Phước Chủ tịch Hội tim mạch TP HCM, Phó Giám đốc BV Đại học Y dược TP HCM, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Y dược TP HCM về vấn đề y đức.


GS.TS Đặng Vạn Phước chia sẻ quan điểm của mình về vấn đề y đức

PV: Thưa GS, ông đánh giá như thế nào về tình hình y đức của người thầy thuốc hiện nay?

GS.TS Đặng Vạn Phước: Ngành nghề nào cũng có đạo đức của mình, riêng đạo đức ngành y được nói đến nhiều nhất vì đây là ngành phục vụ liên quan đến sức khỏe – vốn quý nhất của con người. Khi bệnh tật ập đến có thể làm suy sụp một con người và có khi làm sụp đổ cả một gia đình. Do đó, y đức là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo tôi, hiện nay do nhịp sống nhanh, tác động của cơ chế thị trường, mặt bằng đạo đức thông thường trong xã hội có phần đi xuống, đạo đức trong ngành y cũng có dấu hiệu giảm sút. Biểu hiện rõ nhất ở các hiện tượng vi phạm đạo đức nghề nghiệp như: Bác sĩ cố tình kê thêm các xét nghiệm, các thuốc không cần thiết để nhận hoa hồng, nhũng nhiễu vòi tiền bệnh nhân… Đó là những việc rất phổ biến diễn ra hằng ngày. Những trường hợp bị phát hiện, lên án chỉ là một phần nổi của vấn đề.

PV: Thực tế, nhiều bệnh nhân, đặc biệt là những bệnh nhân nghèo rất khổ vì phải gồng gánh thêm nhiều chi phí phát sinh do bác sĩ thiếu y đức. Đây là vấn đề nhức nhối của ngành y. Theo GS làm thế nào để giảm tình trạng này?

GS.TS Đặng Vạn Phước:
Khi bác sĩ chỉ định làm xét nghiệm gì, kê toa thuốc như thế nào thì chỉ có bác sĩ biết vì không ai đứng bên để giám sát, nhắc nhở. Do đó, rất khó phát hiện vi phạm y đức. Quyết định của người thầy thuốc là biểu hiện của y đức, lúc đó mới thấy được bác sĩ có nghĩ đến bệnh nhân hay không. Bác sĩ kê thêm những thuốc bổ, những thuốc không cần thiết “vô thưởng vô phạt” nhưng đâu biết rằng số thuốc đó làm cho giá tiền toa thuốc tăng lên, làm cho bệnh nhân trăn trở. Hoặc điều trị cho những người già, không có người chăm sóc mà kê toa thuốc rắc rối, phức tạp, uống 7 – 8 lần/ngày, nửa viên này, nửa viên kia… là người thầy thuốc khi điều trị đã không nghĩ đến bệnh nhân. Trong ngành y có câu nói “Thầy thuốc không phải là chữa bệnh đó mà là chữa cho người bệnh đó”. Có nghĩa rằng cùng một loại bệnh như nhau nhưng ở từng bệnh nhân bác sĩ phải xét đến rất nhiều khía cạnh liên quan khác khi điều trị. Bên cạnh các khía cạnh thuộc về chuyên môn thì phải nghĩ đến hoàn cảnh của người bệnh mà có cách điều trị phù hợp. Có người tiền bạc rủng rỉnh nhưng có người rất khó khăn; có người có con cháu chăm sóc, có người thì hoàn toàn cô đơn… Người thầy thuốc phải biết suy nghĩ cho người bệnh ở các hoàn cảnh khác nhau.

PV:
Là một nhà chuyên môn công tác lâu năm trong ngành và một người thầy của nhiều thế hệ học trò trong ngành y, theo GS giáo dục y đức như thế nào để đạt được hiệu quả nhất?

GS.TS Đặng Vạn Phước:
Người ta đã rất sai lầm khi nghĩ rằng hình thành y đức bằng cách lên lớp học 1 – 2 tuần với 5 – 6 bài giảng, những câu kiểm tra để lấy điểm, kể cả 10 điều y đức mà các bệnh viện thường kiểm tra y, bác sĩ. Thuộc hay không thuộc những điều đó không có ý nghĩa gì cả mà điều quan trọng là biến những bài học thành hành động hằng ngày. Hình thành y đức không phải là chuyện một sớm một chiều, đó là sự kế thừa từ quá trình rèn luyện nhân cách đạo đức thông thường của con người khi còn nhỏ đến lúc trưởng thành. Bên cạnh đó, bước vào ngành y thì sinh viên bao giờ cũng nhìn các thầy; Bác sĩ trẻ nhìn vào đàn anh, đàn anh thì nhìn các bậc lớn hơn, các chuyên gia để học theo. Do đó, giáo dục y đức là trách nhiệm của toàn ngành, mỗi cán bộ y tế phải nghĩ rằng tất cả những việc mình làm, thái độ của mình học trò sẽ học theo. Vì vậy, những người thầy và những người đi trước phải có trách nhiệm làm gương và hướng dẫn các thế hệ sau bằng những câu chuyện, những lời khuyên, kể cả những lời nhắc nhở để chỉ cho các bác sĩ hiểu thế nào là y đức khi hành xử trong những trường hợp cụ thể, cách hỏi bệnh, truyền một tin xấu cho người bệnh… Từ những bài học thực tiễn đó y đức sẽ thấm nhuần vào mỗi người và trở thành thói quen, nếp nghĩ, cách sống, cách làm.

PV:
Thưa GS, vậy có thể định nghĩa y đức là tấm lòng nhân ái của người thầy thuốc với bệnh nhân?

GS.TS Đặng Vạn Phước:
Chỉ có tấm lòng nhân ái thôi chưa đủ để nói về y đức, mà y đức phải là sự kết hợp rất nhuần nhuyễn giữa lòng nhân ái với trình độ chuyên môn rất cao. Tức là phải đảm bảo “vừa hồng vừa chuyên”. Chỉ có lòng nhân ái nhưng không có chuyên môn tốt thì không thể giúp được cho người bệnh, còn chỉ có chuyên môn thôi mà không có tấm lòng với bệnh nhân cũng dễ bị sa ngã, biến chất, nhũng nhiễu làm khổ thêm cho người bệnh.

PV:
Nhắc đến vấn nạn của ngành y người ta hay nghĩ đến” nạn phong bì”. Hầu hết các bệnh nhân cho rằng đưa phong bì thì sẽ được chăm sóc tốt, tận tình, chu đáo và ngược lại. GS nhìn nhận về vấn đề này như thế nào?

GS.TS Đặng Vạn Phước:
Vấn nạn phong bì không chỉ ngành y mới có, mà xuất hiện ở nhiều ngành nghề. Trong ngành y đó là biến tướng từ vấn đề tạ ơn bác sĩ. Bệnh nhân có tâm lí đưa tiền để được chăm sóc tốt hơn. Và thực tế chuyện đó cũng có xảy ra, không chỉ bác sĩ mà cả điều dưỡng, hộ lí cũng có chuyện nhận phong bì mới tận tình với bệnh nhân. Điều đó làm cho nạn phong bì tồn tại và phát triển. Đó là vấn đề đạo đức trong mỗi con người và nó biểu hiện trong đạo đức nghề nghiệp. Để xóa bỏ vấn nạn này, bên cạnh chăm lo tốt hơn cho đời sống cán bộ y tế thì điều quan trọng là giáo dục đạo đức con người. Mọi sinh viên khi chọn ngành y phải nhận thức rằng chọn nghề y không thể xuất phát từ động cơ làm giàu mà phải xuất phát từ lòng yêu thích và tấm lòng muốn giúp đỡ người bệnh.

PV:
Theo GS đâu là những tố chất cần thiết của một người thầy thuốc?

GS.TS Đặng Vạn Phước:
Người thầy thuốc trước hết phải có phẩm chất đạo đức tốt và không ngừng rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, chuyên môn khi hành nghề. Bên cạnh đó, người thầy thuốc phải là một người học trò suốt đời, vì kiến thức trong y học không ngừng tiến bộ, bệnh tật thay đổi, biến hóa rất nhiều, người thầy thuốc phải luôn khiêm tốn, không ngừng học tập, tích lũy kinh nghiệm để không bị lạc hậu trong y học. Một người thầy thuốc đúng nghĩa phải hội đủ: y đức, y lý và y thuật, tức là vừa có phẩm chất đạo đức tốt, biết lý luận, suy luận trong chẩn đoán bệnh và có bàn tay khéo léo trong thủ thuật.

PV:
Xin cảm ơn GS đã dành thời gian cho cuộc trao đổi này!
Mai Phương
Nguồn: petrotimes.vn