Results 1 to 2 of 2

Thread: Suy nghĩ về “lương y như từ mẫu”

  1. #1
    USYD's Avatar
    USYD is offline Sinh viên Y4
    Giấy phép số
    NT-12
    Cấp phép ngày
    Jun 2012
    Thường ở
    Đền chùa
    Bệnh nhân
    150
    Cám ơn
    15
    Được cám ơn
    174/67
    Kinh nghiệm khám
    23

    Default Suy nghĩ về “lương y như từ mẫu”

    Mỗi lần đề cập đến y đức ở VN thì có người thích trích dẫn câu “lương y như từ mẫu”, được cho là câu nói của cụ Hồ. Tôi không rõ ông cụ nói câu đó trong bối cảnh nào, nhưng mới nghe qua thì cũng có lí. Tuy nhiên, nghĩ kĩ lại, nhất là trong thời đại y học thực chứng, thì câu nói đó cần phải bàn thêm cho thấu đáo.

    Câu “lương y như từ mẫu” có nghĩa là gì? Tôi hiểu câu đó hơi … máy móc một chút. Trước hết là hai chữ “lương y”, theo Từ điển Tiếng Việt có nghĩa là “thầy thuốc giỏi”. Thật ra, trong dân gian nói đến lương y, người ta người hành nghề chữa bệnh bằng phương pháp y học cổ truyền. Kế đến là hai chữ từ mẫu, dĩ nhiên có nghĩa là mẹ hiền. Như vậy, câu lương y như từ mẫu có thể hiểu là người thầy thuốc cổ truyền giỏi như là một người mẹ hiền. Nhưng theo cách hiểu của thời đại y học phương Tây ngày nay, người ta cũng hiểu câu đó là người bác sĩ tốt cũng như là một bà mẹ hiền.



    Y học thực chứng là một cuộc cách mạng y học, nó làm thay đổi nhận thức về y học và mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân. Ảnhh mangg tínhh chấtt minhh họaa (JAMA)

    Thời đại ngày nay, bác sĩ hành nghề theo nguyên lí của y học thực chứng (evidence based medicine hay EBM hay EBP). Một cách ngắn gọn, nguyên lí này phát biểu rằng việc chăm sóc sức khoẻ phải dựa vào những chứng cứ khoa học tốt nhất cộng với kĩ năng của người bác sĩ và giá trị/kì vọng của bệnh nhân. (Nói thêm một chút: thoạt đầu khi đề xướng EBM, người ta lúng túng không biết dùng chữ gì, có người đề nghị là “science based medicine”, nhưng tranh luận mãi, người ta lấy chữ “evidence based medicine” làm danh hiệu dù biết rằng cách gọi như thế chưa thoả đáng).

    Y học thực chứng trong thực tế là một cuộc cách mạng y học, theo sau mô hình RCT (randomized controlled trial) của Bradford Hill. Nói cách mạng là vì nó làm thay đổi nhận thức về y học và mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân. Ngày xưa, kiến thức về y học và điều trị nằm trong … đầu của người thầy thuốc, những ý kiến họ phán được xem là chân lí và không được cãi. Ngày nay, kiến thức là dữ liệu và chứng cứ từ nghiên cứu khoa học và có thể thay đổi theo thời gian, bệnh nhân có quyền chất vấn bác sĩ về chứng cứ nếu thấy chưa thoả đáng. Ngày xưa, kĩ năng lâm sàng được xem là bán huyền bí, là thứ “trời cho”. Ngày nay, kĩ năng lâm sàng cần phải được đặt dưới lăng kính khoa học và định lượng thường xuyên để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Mối quan hệ bác sĩ – bệnh nhân ngày xưa có thể xem như là mối quan hệ gia trưởng, mà trong đó bác sĩ là người thầy (thậm chí bậc cha mẹ) ra lệnh cho bệnh nhân, quyết định phương án điều trị. Nhưng ngày nay, mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân dựa trên tinh thần mà tiếng Anh gọi là partnership, mà theo đó bệnh nhân và bác sĩ cùng đóng vai trò quyết định về phương án điều trị dựa vào chứng cứ tốt nhất.

    Hiểu theo nghĩa trên, tôi nghĩ câu “lương y như từ mẫu” khó có thể áp dụng cho y học hiện đại. Khi đã nói “từ mẫu” là gián tiếp đặt vị trí của người thầy thuốc trong vai trò của người mẹ, cấp trên, gia trưởng. Người mẹ dù hiền đức vẫn là người có thể ra lệnh cho con, dù thương con vẫn có thể cho roi cho vọt. Người thầy thuốc (hay bác sĩ) thời xưa thì có thể là người ra lệnh cho bệnh nhân, nhưng ngày nay, trong thế giới y học thực chứng và bình đẳng thì bác sĩ là người ra khuyến nghị. Do đó, vai trò và chức năng của người thầy thuốc khó có thể so sánh với “từ mẫu”. Có thể (chỉ “có thể” thôi) vai trò của người y tá, nay gọi là “điều dưỡng”, thì mới tương xứng và so sánh với hành vi của người mẹ hiền.

    Câu “lương y như từ mẫu” có thể xem là một cách ví von hay về từ ngữ, nhưng ý nghĩa thì khó mà phù hợp với y học hiện đại dựa vào nguyên lí của y học thực chứng. Tôi biết nói ra những suy nghĩ này là đi ngược lại tư duy đã ăn sâu vào nhiều bạn bè và đồng nghiệp, và không chừng sẽ bị chỉ trích, nhưng tôi nghĩ trong thực tế khó có một “chân lí” nào là vĩnh cửu.

    Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn
    Everywhere, we learn only from those whom we love
    Johann W. V. Goethe and Unregistered

  2. #2
    benhngoisao's Avatar
    benhngoisao is offline Sinh viên Y4
    Giấy phép số
    NT-1493
    Cấp phép ngày
    Jan 2013
    Bệnh nhân
    188
    Cám ơn
    2
    Được cám ơn
    200/84
    Kinh nghiệm khám
    24

    Default

    Có một comment dưới bài viết này rất hay, em xin lượm về đây để mọi người tham khảo:

    "Em thích quan điểm này và nó nhất quán với bài trước của GS bàn về những sai sót chết người trong y khoa. Theo cách diễn dịch của em, bên cạnh việc phổ biến một nhận thức mới trong cộng đồng để chấp nhận nhìn thẳng vào sự thật là có một tỷ lệ sai sót trong ngành y, ngành tư pháp,... thì ngoài ra cũng nên giải thiêng nhiều quan niệm xã hội khác, mà ví dụ ở đây là về vai trò của người thầy thuốc, và người thầy giáo, và nhà chính trị.

    Thay vì xem người thầy thuốc là “lương y như từ mẫu” thì quan niệm mới như bác vừa đề cập sẽ giúp người bệnh chủ động hợp tác với bác sĩ, nhận thức tốt hơn về quyền được cung cấp thông tin, định vị đúng hơn vai trò của bác sĩ trong chuỗi dịch vụ y tế, giảm áp lực cho bác sĩ trong những sai sót có thể xảy ra, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi bác sĩ phải chuyên nghiệp hơn khi hành nghề. Nhận thức đúng cũng sẽ đồng thời là sự chấp nhận mức đãi ngộ cao một cách minh bạch với nghề này.

    Tương tự như vậy thì cũng nên giải thiêng cho nghề giáo, theo đó chỉ nên xem người thầy trong xã hội hiện đại như một nghề bình thường như bao nghề khác. Mọi thứ đạo lý mà xã hội áp đặt cho người làm sư phạm thực ra phải là đạo lý chung của tất cả mọi người trong xã hội. Thay vào đó cần tập trung vào trách nhiệm nghề nghiệp và mức đãi ngộ tương xứng.

    Chính trị gia cũng vậy. Anh không phải là đầy tớ của nhân dân, ngược lại a là người lãnh đạo, là cá nhân kiệt xuất, là người có viễn kiến, có năng lực vượt trội và được đông đảo cử tri chọn ra, anh có quyền nhận mức lương minh bạch tính bằng trăm nghìn, bằng triệu đô la, và trách nhiệm của anh là cung cấp những chính sách giúp xã hội vận hành hợp lý để kiếm ra nhiều tỷ đô la và sử dụng tối ưu những tỷ đô la đó.

    Daniel Tran"
    Em thấy bác Unregistered mắc bệnh ngôi sao nặng. Em thề

Thread Information

Users Browsing this Thread

Hiện có 1 bác đang thực tập trong bệnh phòng này. (0 học viên và 1 dự thính)

Similar Threads

  1. [Hỏi đáp] Bệnh nhân nghi HC APS
    By Nha sĩ làng quê in forum NỘI KHOA
    Bệnh nhân: 0
    Last Post: 14-02-15, 22:38

Bookmarks

Quyền viết bài

  • Bác không được phép tạo bài mới
  • Bác không được phép trả lời bài
  • Bác không được đính kèm file vào bài viết
  • Bác không được sửa lại bài mình viết
  •