• 19h:10 ngày: 19/2/2013



Là thành phần hữu hình vô cơ hay hữu cơ tại niệu đạo nam giới, có thể hình thành tại chỗ hay từ bàng quang di chuyển tới làm hẹp niệu đạo 1 phần hay toàn bộ và gây nên rối loạn bài xuất nước tiểu đường tiết niệu dưới

1. Định nghĩa: Là thành phần hữu hình vô cơ hay hữu cơ tại niệu đạo nam giới, có thể hình thành tại chỗ hay từ bàng quang di chuyển tới làm hẹp niệu đạo 1 phần hay toàn bộ và gây nên rối loạn bài xuất nước tiểu đường tiết niệu dưới.
2. Nguyên nhân:
- Đa số sỏi di chuyển từ bàng quang xuống.
- Do chít hẹp niệu đạo, do túi thừa niệu đạo.
- Hẹp- viêm dính bao quy đầu.
Bệnh hay gặp ở nam giới.
3. Chẩn đoán:
a. Cơ năng:
- Tiền sử: Chẩn đoán và điều trị sỏi tiết niệu, sau mổ tuyến tiền liệt, sỏi bàng quang, hẹp niệu đạo…
- Đái khó, đái buốt đái tắc đột ngột, có khi bí đái hoàn toàn, …
- Tiểu máu đầu bãi,
- Tiểu đục, tiểu buốt khi có túi thừa niệu đạo.
- Tia tiểu nhỏ khi có hẹp niệu đạo
b. Toàn thân: Tâm lý lo lắng, sợ hãi khi bí tiểu cấp.
- Có thể có sốt khi nhiễm trùng tiết niệu.
c. Thực thể:
- Dương vật có thể cương do đau, miệng sáo có máu rỉ ra, có sẹo mổ cũ…
- Sờ thấy sỏi dọc theo niệu đạo.
- Chạm sỏi khi đặt sond tiểu thăm dò.
- Thăm trực tràng: Sờ thấy sỏi ở đoạn niệu đạo tuyến tiền liệt, thăm tuyến tiền liệt…
d. Cận lâm sàng:
- XQ khung chậu: Sỏi kẹt niệu đạo phần cổ bàng quang hay sỏi kẹt niệu đạo dương vật…
- XQ niệu đạo ngược dòng ( Sỏi không cản quang): Hình ảnh cắt cụt, thuốc có thể qua đoạn hẹp lên bàng quang.
- XQ hệ tiết niệu không chuẩn bị, UIV: Chẩn đoán sỏi tiết niệu ở các vị trí khác.
- Siêu âm ổ bụng: Sỏi kẹt cổ bàng quang, sỏi bàng quang…


Sỏi kẹt niệu đạo tuyến tiền liệt – cổ bàng quang

4. Điều trị:
Tính chất cấp cứu: Phụ thuộc nhiều vào mức độ bí tiểu và điều kiện cơ sở y tế,..
a. Nguyên tắc:
+ Lấy sỏi để giải quyết tắc nghẽn niệu đạo.
+ Giải quyết nguyên nhân hình thành sỏi.
b. Cụ thể:
- Sỏi kẹt niệu đạo ở cổ bàng quang: Mổ cấp cứu, mở bàng quang lấy sỏi, đặt sonde tiểu lưu 10 ngày.
- Sỏi kẹt niệu đạo:
+ Không bí đái nhiều, đặt sonde tiểu đẩy sỏi lên bàng quang sau tán sỏi nội soi.
+ Bí đái cấp, không đẩy lên được: Chỉ định mổ cấp cứu, mở niệu đạo lấy sỏi và giải quyết nguyên nhân, thường do hẹp niệu đạo.
- Sỏi do túi thừa niệu đạo, rò niệu đạo: Tiến hành mổ lấy sỏi và xử trí nguyên nhân 1 hay 2 thì.

Hình ảnh nội soi khi tán sỏi bằng Laser: Sỏi kẹt ở niệu đạo tuyến tiền liệt

Hiện nay, tại BV Đại học Y Hà nội chúng tôi tán sỏi nội soi cấp cứu nhiều trường hợp sỏi kẹt niệu đạo, sỏi kẹt cổ bàng quang… Nếu tìm thấy nguyên nhân do xơ cứng cổ bàng quang, phì đại tuyến tiền liệt, hay hẹp niệu đạo…thì chúng tôi đều xử trí luôn một thì. Cho nên bệnh nhân nằm viện điều trị với thời gian rất ngắn.

ThS. BS. Nguyễn Đình Liên