• Vắc-xin Quinvaxem và miễn dịch cộng đồng

      24-11-15, 17:46
      Vắc-xin Quinvaxem và miễn dịch cộng đồng
      Để giúp đa số người dân Việt Nam tiếp cận được với vắc-xin phòng các bệnh bạch hầu, uốn ván, ho gà, viêm gan B và nhiễm khuẩn do Haemophilus influenzae type b (Hib) nhằm nâng cao tỷ lệ tiêm phòng và củng cố miễn dịch cộng đồng, Chính phủ và Bộ Y tế Việt Nam đã chọn Quinvaxem.

      Miễn dịch cộng đồng là mục tiêu quan trọng

      Khi một phần quan trọng của cộng đồng được tiêm chủng chống lại một bệnh truyền nhiễm thì hầu hết các thành viên của cộng đồng sẽ gián tiếp được bảo vệ chống lại bệnh đó bởi vì có rất ít cơ hội cho dịch bệnh bùng phát. Thậm chí ngay cả với những người không đủ điều kiện hoặc chống chỉ định tiêm phòng với một số loại vắc-xin nhất định như ở trẻ sơ sinh, phụ nữ có thai, hoặc những người suy giảm miễn dịch... thì cũng đều gián tiếp được bảo vệ bởi vì sự lan truyền bệnh dễ lây đã bị chặn đứng. Điều này được gọi là miễn dịch cộng đồng. Để có được miễn dịch cộng đồng thì với hầu hết các loại vắc-xin phải đạt được tỷ lệ tiêm chủng cho thành viên trong cộng đồng ít nhất là > 80% (với vắc-xin dự phòng bệnh sởi thì phải đạt tỷ lệ tiêm chủng ít nhất là > 90%).



      Chương trình tiêm chủng mở rộng đã giúp xây dựng miễn dịch cộng đồng

      Chương trình Tiêm chủng Mở rộng (TCMR) đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thiết lập vào năm 1974 để giúp các nước tăng cường số người tiêm chủng chống lại bệnh sởi, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, và lao. Từ năm 1980 đến 2011, số liều vắc-xin thứ 3 được tiêm để dự phòng bệnh bạch hầu-ho gà-uốn ván (DPT) trên toàn thế giới đã tăng từ 20% lên 83%, và số liều vắc-xin thứ 3 được tiêm để dự phòng bệnh sởi tăng từ 16% đến 85%. TCMR được bắt đầu ở Việt Nam từ năm 1981, và đã trở thành một trong sáu chương trình sức khoẻ mũi nhọn của cả nước năm 1985. TCMR bao gồm tiêm chủng chống lại 6 bệnh: bạch hầu, uốn ván, ho gà, bại liệt, sởi, và bệnh lao. Đến 2009, 96% trẻ em dưới 1 tuổi đã được tiêm 3 liều vắc-xin DPT, giúp xoá bỏ bại liệt năm 2000, và xoá uốn ván ở mẹ và trẻ sơ sinh năm 2005.

      Quinvaxem là vắc-xin an toàn, hiệu quả và là nhân tố chính giúp xây dựng miễn dịch cộng đồng tại Việt Nam

      Quinvaxem còn gọi là vắc-xin “5 trong 1”, và là vắc-xin phối hợp gồm giải độc tố vi khuẩn bạch hầu, uốn ván, vi khuẩn ho gà bất hoạt, kháng nguyên vi rút viêm gan B và kháng nguyên vi khuẩn Haemophilus influenzae type b (Hib). Loại vắc-xin này đã được Tổ chức Y tế thế giới tiền thẩm định về chất lượng vào năm 2006 và được phép lưu hành. Hiện nay, vắc-xin Quinvaxem đã được sử dụng tại 94 nước trên toàn thế giới với số lượng khoảng 449 triệu liều. Tại khu vực Đông Nam Á, vắc xin này được sử dụng cho các nước Thái Lan, Philipin, Cam pu chia, Lào và Việt Nam. Ngoài Quinvaxem, các vắc xin có chứa vi khuẩn ho gà bất hoạt cũng được sử dụng rộng rãi tại 131 nước trên thế giới. Riêng tại Việt Nam, từ năm 2010 đến nay đã sử dụng khoảng 24,9 triệu liều vắc-xin Quinvaxem. Do bởi Quinvaxem có chứa vi khuẩn ho gà bất hoạt cho nên sẽ có nguy cơ phản ứng bất lợi mạnh hơn, nhưng cho tới nay các bằng chứng khoa học cho thấy tỷ lệ phản ứng bất lợi cũng như tử vong liên quan tới vắc-xin Quinvaxem không cao hơn so với các loại vắc-xin khác và vẫn ở trong giới hạn cho phép.

      Các nhà khoa học sản xuất vắc-xin bất hoạt (như với vi khuẩn ho gà bất hoạt trong vắc-xin Quinvaxem) bằng cách giết các vi sinh vật gây bệnh bằng hóa chất, nhiệt hoặc tia xạ. Các vắc-xin này ổn định và an toàn hơn vắc-xin sống: các vi sinh vật chết không thể đột biến trở lại dạng gây bệnh. Vắc-xin bất hoạt thường không yêu cầu bảo quản lạnh và chúng có thể dễ dàng được bảo quản và di chuyển ở dạng đông khô, do đó dễ tiếp cận đối với người dân ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Tuy nhiên đa số vắc-xin bất hoạt kích thích đáp ứng miễn dịch yếu hơn vắc-xin sống (nhưng tốt hơn rất nhiều khi so với các loại vắc-xin vô bào). Vì vậy chúng thường được tiêm thành nhiều liều hoặc tiêm nhắc để duy trì miễn dịch.

      Bệnh cạnh đó, một chất phụ gia có trong Quinvaxem mà khiến mọi người lo lắng về tác dụng phụ của nó là thimerosal. Theo nhà sản xuất (hãng dược phẩm Crucell N.V. của Hàn Quốc), thimerosal không được sử dụng làm chất phụ gia trong vắc-xin Quinvaxem. Tuy nhiên, thimerosal có thể có mặt trong Quinvaxem dưới dạng vết như là một dư lượng của quá trình sản xuất.

      Trước đây, thimerosal được bổ sung vào vắc-xin nhằm ngăn ngừa mầm bệnh (vi khuẩn, nấm) phát triển. Nếu mầm bệnh phát triển trong vắc-xin, chúng có thể gây bệnh hoặc thậm chí gây tử vong. Bạn có thể đã nghe nói rằng thimerosal có chứa thủy ngân. Tuy nhiên, không phải tất cả các loại thủy ngân là giống nhau. Một vài loại thủy ngân, như thủy ngân trong một vài loại cá, có thể lưu lại trong cơ thể con người và gây bệnh. Thimerosal là một loại thủy ngân khác, nó không lưu lại trong cơ thể con người, và cũng không gây bệnh. Thimerosal được sử dụng một cách an toàn trong vắc-xin trong một thời gian dài (kể từ năm 1930). Các nhà khoa học đã nghiên cứu việc sử dụng thimerosal trong vắc-xin trong nhiều năm, và họ đã không tìm thấy bất cứ bằng chứng nào cho thấy thimerosal gây hại. Thimerosal không còn được sử dụng trong vắc-xin cho trẻ em từ năm 2001. Tuy nhiên, thimerosal vẫn được sử dụng trong một vài loại vắc-xin dự phòng cúm. Vắc-xin dự phòng cúm được khuyến cáo sử dụng hàng năm cho tất cả trẻ em. Nhiều nghiên cứu khoa học không cho thấy bất cứ mối liên hệ nào giữa thimerosal và bệnh tự kỷ. Phần lớn mọi người không có bất cứ tác dụng phụ nào từ thimerosal, nhưng một vài người sẽ có tác dụng phụ nhẹ như đỏ và sưng tại chỗ tiêm vắc-xin trong vòng từ 1 đến 2 ngày. Rất khó xảy ra phản ứng dị ứng đối với thimerosal.


      Để giúp đa số người dân Việt Nam tiếp cận được với vắc-xin phòng các bệnh bạch hầu, uốn ván, ho gà, viêm gan B và nhiễm khuẩn do Haemophilus influenzae type b (Hib) nhằm nâng cao tỷ lệ tiêm phòng và củng cố miễn dịch cộng đồng, Chính phủ và Bộ Y tế Việt Nam đã chọn Quinvaxem. Quinvaxem có ưu điểm là vắc-xin bất hoạt cho nên sẽ kích thích miễn dịch tốt hơn các loại vắc-xin khác (các loại vắc-xin vô bào) cho dù vẫn còn những tác dụng phụ mạnh hơn, nhưng tỷ lệ tác dụng phụ cũng như tử vong liên quan tới Quinvaxem không cao hơn các loại vắc-xin khác và ở mức độ cho phép. Hơn nữa, hiện nay Quinvaxem là loại vắc-xin rất rẻ và được tài trợ bởi Tổ chức Y tế Thế giới cho nên sẽ càng giúp cho cộng đồng dễ dàng tiếp cận được với loại vắc-xin này.

      Tham khảo

      1. Types of Vaccines | Allergy and Infectious Diseases | National Institutes of Health.
      ​2. Community Immunity ("Herd" Immunity) | Allergy and Infectious Diseases | National Institutes of Health.
      3. WHO | Safety of Quinvaxem (DTwP-HepB-Hib) pentavalent vaccine.
      4. Jit M., Huyen D. T. T., Friberg I. et al. (2015). Thirty years of vaccination in Vietnam: Impact and cost-effectiveness of the national Expanded Programme on Immunization. Vaccine, 33, Supplement 1, A233-A239.
      5. Frequently Asked Questions about Thimerosal Thimerosal | Concerns | Vaccine Safety | CDC
      6. Thimerosal in Vaccines | Vaccine Safety & Availability | Vaccines, Blood & Biologics | FDA
      7. WHO lên tiếng về thông tin Quinvaxem đang thử nghiệm tại Việt Nam | Sức khỏe | Dân trí

      BS. Lương Quốc Chính, BS. Nguyễn Thế Hưng, BS. Nghiêm Huyền Trang, TS. Nguyễn Thị Thanh Minh và đồng nghiệp
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác