Propellerads
    • Thuốc tránh thai: Yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ não

      02-03-17, 01:25
      Thuốc tránh thai: Yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ não
      AdsOptimal
      Bệnh nhân B.T.K.P, nữ, 43 tuổi, địa chỉ ở Hà Nội, được gia đình đưa vào khoa Cấp cứu A9, bệnh viện Bạch Mai lúc 07 giờ 40 phút ngày 21 tháng 2 năm 2017 vì lý do liệt nửa người trái. Khoảng 3 giờ sáng cùng ngày, trước khi đi ngủ, bệnh nhân hoàn toàn bình thường. Đến 6 giờ sáng gia đình phát hiện bệnh nhân nói khó, méo miệng và liệt 1/2 người trái. Ngay lập tức, gia đình sơ cứu cho bệnh nhân bằng cách châm kim vào 10 đầu ngón tay. Khoảng hơn một giờ sau, khi thấy tình trạng bệnh nhân không cải thiện, gia đình đưa ngay bệnh nhân vào khoa Cấp cứu A9, bệnh viện Bạch Mai.

      Bệnh nhân được đưa tới khoa Cấp cứu A9 lúc 7 giờ 40 phút, nếu tính “rẻ” thì thời gian kể từ khi khởi phát đột quỵ cho tới khi vào bệnh viện là 5 giờ đồng hồ. Tuy rằng là muộn, không còn chỉ định sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch để xử trí cấp cứu đột quỵ nhồi máu não, nhưng thật may mắn khoảng thời gian này vẫn nằm trong cửa sổ 6 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng khởi phát đột quỵ não để làm can thiệp lấy huyết khối gây bít tắc mạch máu não bằng dụng cụ cơ học qua đường động mạch.

      Ngay khi bệnh nhân vào viện, các bác sĩ trực tại khoa Cấp cứu A9 khám thấy bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo (GCS 15 điểm), nhịp tim bình thường (tần số 68 lần/phút), huyết áp không cao (130/80 mmHg), thở êm (nhịp thở 20 lần/phút), không sốt (nhiệt độ 36 độ C) và độ bão hòa oxy máu mao mạch tốt (SpO2 97%, thở khí phòng). Tuy nhiên, bệnh nhân có liệt dây thần kinh số VII bên trái rõ (liệt mặt trái), liệt hoàn toàn nửa người trái (cơ lực cả tay và chân trái là 1/5), dấu hiệu Babinski dương tính bên trái, đồng tử mắt hai bên đều, kích thước 3 mm và còn phản xạ với ánh sáng, NIHSS đạt 8 điểm.


      Ngày điều trị thứ 8, bệnh nhân B.T.K.P. hoàn toàn tỉnh táo, không còn bất cứ dấu hiệu liệt nào.

      Bệnh nhân được chỉ định chụp cộng hưởng từ não và mạch não cấp cứu tại Khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Bệnh viện Bạch Mai cho kết quả tổn thương tăng tín hiệu thái dương, thùy đảo, nhân bèo bên phải của nhồi máu não cấp tính trên FLAIR do tắc động mạch não giữa phải đoạn đầu M2 (ASPECT 6 điểm). Nhận thấy đây là một trường hợp bệnh nhân còn rất trẻ, hơn nữa nếu điểm ASPECT ≤ 7 (trường hợp bệnh nhân này là 6 điểm) thì khả năng kết cục lâm sàng xấu chiếm đến 90% nếu không được điều trị tái thông mạch máu nhằm cứu nguy cho các vùng não bị thiếu máu vẫn có khả năng hồi phục (tranh tối tranh sáng). Do vậy, các bác sĩ trực Khoa Cấp cứu A9 và Khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Bệnh viện Bạch Mai đã rất quyết tâm, hội chẩn chớp nhoáng với nhau trước khi xin ý kiến lãnh đạo hai khoa cho chỉ định can thiệp tái thông mạch máu bị tắc bằng dụng cụ cơ học qua đường động mạch cho bệnh nhân.

      Chỉ chưa đầy 30 phút can thiệp tái thông mạch máu bị tắc bằng dụng cụ cơ học qua đường động mạch cho bệnh nhân, các bác sĩ đã lấy ra được một mảnh huyết khối nhỏ có chiều dài khoảng 1 cm. Tiến hành chụp mạch lần cuối cùng thấy động mạch não giữa bên phải tái thông hoàn toàn. Sau khi kết thúc can thiệp tái thông, bệnh nhân được chuyển về Khoa Cấp cứu A9 trong tình trạng tỉnh hoàn toàn (GCS 15 điểm), không còn liệt dây thần kinh số VII bên trái, liệt 1/2 người trái cải thiện rõ rệt (cơ lực cả tay và chân trái đạt 4/5), NIHSS giảm rõ rệt từ 8 xuống 1.


      Mảnh huyết khối nhỏ có chiều dài khoảng 1 cm gây bít tắc động mạch não giữa phải đoạn đầu M2 được lấy ra khỏi bệnh nhân.

      Hôm nay, ngày điều trị thứ 8, bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo, không còn bất cứ dấu hiệu liệt nào thế mới tài. Tuy nhiên, các bác sĩ vẫn chưa tìm thấy bất cứ yếu tố nguy cơ nào khiến bệnh nhân rơi vào tình trạng đột quỵ nhồi máu não như vậy. Điện tim không có rung nhĩ, Holter điện tim cũng không thấy bất cứ loại rối loạn nhịp nào, siêu âm tim hoàn toàn bình thường, siêu âm Doppler mạch cảnh không có xơ vữa, hẹp hoặc tắc mạch, xét nghiệm mỡ máu, đường máu, HbA1C hoàn toàn trong giới hạn bình thường. Một điều hết sức quan trọng khiến các bác sĩ phải lưu tâm là bệnh nhân sử dụng thuốc tránh thai có thành phần gồm: Desogestrel, Ethinyl Estradiol từ khoảng 4,5 năm nay. Đây thực sự là một yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ đột quỵ não, nhất là ở những người hút thuốc lá, tăng huyết áp, đau nửa đầu (migraine).

      *****
      Để giúp các bạn hiểu thêm về vai trò của thuốc tránh thai trong đột quỵ nhồi máu não, mình xin giới thiệu một bài viết ngắn về chủ đề: “Thuốc tránh thai làm tăng nguy cơ đột quỵ não”.

      Thuốc tránh thai có thể làm tăng nhẹ nhưng rõ rệt nguy cơ một loại đột quỵ não phổ biến nhất. Hiện nay trên thế giới, có khoảng hơn 100 triệu phụ nữ đã và đang dùng thuốc tránh thai đường uống. Ở Mỹ, có đến 40 nhãn hiệu thuốc tránh thai đường uống và 21 nhãn hiệu thuốc tránh thai khẩn cấp.

      Ở phụ nữ trẻ khỏe mạnh mà không có bất cứ yếu tố nguy cơ đột quỵ não, thì nguy cơ đột quỵ liên quan đến việc sử dụng thuốc tránh thai là thấp. Nhưng ở phụ nữ có các yếu tố nguy cơ đột quỵ khác, “thì nguy cơ đột quỵ liên quan đến việc sử dụng thuốc tránh thai là cao hơn, do vậy thuốc tránh thai đường uống không nên khuyến khích”, BS Marisa McGinley (Loyola University Medical Center and Loyola University Chicago Stritch School of Medicine) nói.

      Ca đột quỵ não liên quan đến việc dùng thuốc tránh thai đường uống đã được báo cáo lần đầu tiên năm 1962. Thời kỳ đầu, thuốc tránh thai đường uống mang hàm lượng cao estrogen tổng hợp (tới 150 microgram). Hiện nay, hầu hết các thuốc tránh thai đường uống chỉ chứa hàm lượng estrogen tổng hợp thấp từ 20 - 35 microgram, không thuốc nào chứa quá 50 microgram.

      Thuốc tránh thai đường uống làm tăng nguy cơ đột quỵ nhồi máu não gây ra bởi các cục máu đông và chiếm khoảng 85% tất cả các đột quỵ. Trên quần thể dân số, thuốc tránh thai dường như không làm tăng nguy cỡ đột quỵ chảy máu não gây ra bởi chảy máu trong não.

      Tỷ lệ đột quỵ nhồi máu não chiếm khoảng 4,4 trường hợp trên 100.000 phụ nữ ở độ tuổi sinh sản. Trong một nghiên cứu phân tích gộp, thuốc tránh thai làm tăng nguy cơ đột quỵ lên 1,9 lần, và làm tăng tỷ lệ độ quỵ lên 8,5 trường hợp trên 100.000 phụ nữ có dùng thuốc. Đây vẫn chỉ là nguy cơ thấp; cứ 24.000 phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai thì sẽ có thêm 1 trường hợp đột quỵ não.

      Nhưng với phụ nữ vừa dùng thuốc tránh thai và vừa hút thuốc lá, có bệnh tăng huyết áp hoặc có tiền sử đau nửa đầu (migraine)... thì nguy cơ đột quỵ còn cao hơn rõ rệt. Không nên khuyến khích những phụ nữ này dùng thuốc tránh thai.

      Liệu pháp thay thế hormon bằng estrogen đơn thuần hoặc phối hợp với progesterone làm tăng nguy cơ đột quỵ nhồi máu não lên 40%, nghĩa là liều càng cao thì nguy cơ càng cao.

      Lương Quốc Chính1; Nguyễn Hải Linh2

      [1] Khoa Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai
      [2] HMU English Club


      Để có được sự thành công ngoài mong đợi này là nhờ công sức của rất nhiều bác sĩ và điều dưỡng của hai khoa (Khoa Cấp cứu A9 và khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Bệnh viện Bạch Mai): BS. Nguyễn Đạt Anh (Nguyen Khoa Dieu Van), BS. Nguyễn Văn Chi (Chi van Nguyen), BS. Đỗ Ngọc Sơn (Son Do), BS. Lê Văn Ký (Ky Le Van), BS. Trần Hữu Thông (Thong Tran Huu), BS. Ngô Đức Ngọc (Ngô Đức Ngọc), BS. Đỗ Trọng Nam (Nam Do), BS. Nguyễn Hữu Quân (Nguyen Huu Quan), BS. Nguyễn Đức Vinh (Nguyen Ducvinh), BS. Mai Duy Tôn, BS. Lương Quốc Chính (Chinh Quoc Luong), BS. Nguyễn Anh Tuấn, BS. Nguyễn Tuấn Đạt (Dat Nguyen), BS. Đào Việt Phương (Dao Viet Phuong), BS. Nguyễn Tiến Dũng (Nguyễn Tiến Dũng), BS. Lê Trung Kiên, Bs. Trần Anh Tuấn (Bac Sy X Quang)...
      AdsOptimal
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác