• Thực phẩm bẩn: Hãy làm truyền thông cho đúng

      03-04-16, 20:39
      Thực phẩm bẩn: Hãy làm truyền thông cho đúng
      Có rất nhiều nguyên nhân hoặc yếu tố nguy cơ gây ung thư[1],[2],[3] để xác định được các nguyên nhân hoặc yếu tố nguy cơ này thì thường rất khó, nhất là trong điều kiện của Việt Nam, chúng ta cần phải có thời gian cũng như phải làm nghiên cứu khoa học thì mới hy vọng xác định được. Mình biết các bạn làm truyền thông đang rất nóng lòng muốn loại bỏ thực phẩm bẩn, muốn cơ quan chức năng phải quan tâm tới vấn đề quản lý thực phẩm sâu sát hơn, hoặc ít nhất cũng có thể đưa ra được cảnh báo cho cộng đồng về tác hại của thực phẩm bẩn để từ đó họ có thể tự phòng bệnh cho mình và gia đình. Bản thân mình cũng rất mong muốn như vậy.


      Bản đồ tỷ lệ tử vong vì ung thư trên thế giới 2014[12]. Các nước màu đỏ có số ca tử vong cao nhất, màu xám là thấp nhất. Nguồn: vneconomy.vn/WHO

      Nhưng gần đây, mình thấy các bạn đang truyền tải thông điệp rất sai lầm, câu chuyện thực phẩm bẩn gây ung thư với tỷ lệ rất cao[4], thậm chí thông tin về chất tạo nạc salbutamol gây ung thư cũng không có cơ sở khoa học[5] mà trong khi đó đã có bằng chứng cho thấy salbutamol có khả năng kìm hãm sự phát triển của tế bào ung thư vú và khối u[6]... không biết xuất phát từ nguồn tin nào, thời điểm nào, nhưng mình biết chắc nó âm ỉ từ cuối năm ngoái và đầu năm nay, đỉnh điểm là sau cái chết của nghệ sĩ Trần Lập.

      Các bạn cần nhớ rằng, thực phẩm bẩn có thể gây ung thư, nhưng không phải là nguyên nhân chủ yếu và đáng sợ nhất. Theo WHO cho tới 2015[7], thực phẩm bẩn có thể dẫn tới hơn 200 bệnh, từ bệnh tiêu chảy cho tới bệnh ung thư. Trong đó tiêu chảy là bệnh hay gặp nhất, nó khiến cho 550 triệu người mắc và 230 ngàn trường hợp tử vong mỗi năm trên toàn thế giới. Ước tính cứ 10 người thì có gần 1 người bị bệnh khi ăn thực phẩm bẩn, dẫn tới 420 ngàn người chết mỗi năm. Trẻ em chiếm đến 40% số trường hợp ngộ độc thực phẩm, trong đó có 125 ngàn trẻ tử vong mỗi năm.

      Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ thì ung thư có rất nhiều nguyên nhân cũng như yếu tố nguy cơ[3], và các nguyên nhân gây ung thư có trong thực phẩm bẩn cũng đã được nhận diện[7] nhưng nó không phải là nguyên nhân gây bệnh và tử vong chủ yếu do thực phẩm bẩn gây ra, mà nguyên nhân gây bệnh chủ yếu do thực phẩm bẩn là nhiễm trùng đường tiêu hóa, bệnh nhân có thể chết rất nhanh khi có nhiễm trùng nặng, nhất là trên đối tượng trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ có thai, người có bệnh mạn tính, và người suy giảm miễn dịch

      Tại Việt Nam, một nước đang phát triển, thì ung thư có thể xuất hiện do bất cứ nguyên nhân nào, mình ví dụ các sản phẩm độc từ chất thải cháy của xăng và dầu là một trong trong những nguyên nhân gây ung thư rõ ràng[8], đã được chứng minh[9]. Nhưng nếu các bạn cứ đưa các thông tin thực phẩm bẩn gây ung thư một cách mập mờ, không rõ ràng, không có cơ sở khoa học... để hù dọa người dân nhằm giúp cho công tác truyền thông về phòng và chống thực phẩm bẩn thì thực sự là một sai lầm. Cách làm này có thể có hiệu quả trong một thời gian ngắn, nhưng khi các bạn đưa ra thông tin không chính xác thì chắc chắn cũng sẽ không giúp cơ quan quản lý tìm được giải pháp phòng và chống đúng thì cuối cùng người dân sẽ không tin nữa và đâu lại vào đấy.

      Từ các suy nghĩ đó, mình nghĩ các bạn nên tiếp cận vào đúng bản chất, thực tế của vấn đề về thực phẩm bẩn như tình hình ngộ độc thực phẩm tập thể, tỷ lệ tiêu chảy, tỷ lệ nhiễm trùng đường tiêu hóa, tỷ lệ tử vong, hoặc đưa ra các trường hợp tử vong cụ thể do ăn uống thực phẩm bẩn[10]. Một điều quan trọng nữa là cần yêu cầu cơ quan chức năng công khai danh sách các loại hóa chất, gia vị, thậm chí thực phẩm, quy trình sản xuất, xử lý, và bảo quản thực phẩm... được phê duyệt ở Việt Nam, và nếu phát hiện thấy cá nhân/tập thể/cơ quan nào vi phạm thì phải xử lý thật nghiêm minh, phải truy tố trách nhiệm hình sự... cho dù các nội dung trong danh sách cấm đó sau này mới chứng minh là có ích và được chấp nhận. Hãy quản lý theo cách của FDA[11]

      Cuối cùng, Việt Nam đang đứng đâu trong bảng xếp hạng ung thư thế giới?[12],[12a],[14]
      - Vị trí thứ 78 về tỷ lệ tử vong
      - Không nằm trong top 50 về tỷ lệ mắc bệnh

      -----
      [1] http://www.mayoclinic.org/diseases-c...s/con-20032378
      [2] http://www.mayoclinic.org/diseases-c...s/con-20032378
      [3] http://www.cancer.gov/about-cancer/c...revention/risk
      [4] http://www.baomoi.com/70-nguoi-bi-un...c/19025826.epi
      [5] http://www.tienphong.vn/video-clip/h...mol-985147.tpo
      [6] https://www.facebook.com/luongquocch...57931317575602
      [7] http://bacsinoitru.vn/content/tac-nh...hong-1726.html
      [8] http://soha.vn/xa-hoi/ung-thu-va-xe-...1152747992.htm
      [9] http://www.cancer.org/cancer/cancerc...ust-and-cancer
      [10] http://bacsinoitru.vn/content/ha-noi...-lon-1026.html
      [11] http://www.fda.gov/
      [12]
      http://vneconomy.vn/thoi-su/viet-nam-dung-dau-trong-xep-hang-ung-thu-the-gioi-20151110113821946.htm
      [12a] http://www.wcrf.org/int/cancer-facts-figures/data-cancer-frequency-country
      [14]
      http://www.who.int/cancer/country-profiles/en/

      Bác sĩ Lương Quốc Chính
      Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác