• Phẫu thuật từ thiện: Sự ''dễ dãi'' có thể gây ra tâm lí chủ quan, hời hợt

      29-08-14, 16:18
      Phẫu thuật từ thiện: Sự ''dễ dãi'' có thể gây ra tâm lí chủ quan, hời hợt
      Rotary Club là một tổ chức từ thiện có tầm hoạt động toàn cầu. Lần đầu tiên được tham dự một cuộc họp của Rotary Club Arizona, tôi đã bị ngợp khi thấy bãi xe với hàng chục xe Limousine dài sọc. Tuy nhiên, không khí thân thiện bên trong, cùng những vấn đề vô cùng thiết thực mà họ bàn luận đã trấn an tôi.

      Ở đó, những người giàu rất thân thiện, lịch sự, họ tranh luận rất thẳng thắn về việc bỏ tiền vào đâu. Khi đó tôi còn quá nhút nhát, chưa dám mạnh dạn đặt quan hệ với họ để họ có thể giúp gì cho chúng ta. Ngoài ra, lúc đó quan hệ giữa Việt nam và Mỹ chưa được cởi mở như bây giờ.

      Có một nhóm những bác sĩ Nhật rất nhiệt tâm giúp đỡ cho Việt nam. Họ không ngại thời gian, tiền bạc giúp cho y tế Việt nam. Có một lần, họ dẫn tôi đến một nhà kho. Ở đó có tới mấy container loại lớn những trang thiết bị y tế mà họ tập trung về để giúp cho Việt nam. Tôi không biết hết các trang thiết bị, nhưng những thứ tôi biết thì đã quá cũ kĩ, lạc hậu.

      Mặc dù rất cám ơn và trân trọng sự giúp đỡ của họ, nhưng tôi vẫn phải thẳng thắn từ chối. Rất may là những người bạn ấy không giận. Họ chuyển hướng sang giúp dưới hình thức hỗ trợ cho các bác sĩ Việt nam sang Nhật du học, đồng thời, họ giới thiệu cho tôi Rotary Club của vùng Kansai, là một tổ chức có tiềm lực lớn.

      Lúc này thì tôi đã khá “chinh chiến”. Qua tìm hiểu ở tôi, Rotary Club Kansai hứa cho 2 kính hiển vi phẫu thuật, tuy không nói cụ thể về loại kính nhưng mọi người đều hiểu là kính cho chuyên ngành phẫu thuật thần kinh. Sau đó, một đoàn của Rotary Club vùng Kansai sang thăm bệnh viện Chợ rẫy, dự định cho một sự hỗ trợ to lớn và lâu dài.

      Khi đó tôi không rành về việc xin phép cho các đoàn khách nước ngoài đến Việt nam, hơn nữa, khi đoàn đến Việt nam thì tôi còn trên máy bay từ Mỹ trở về. Khi đoàn đến, có lẽ do những lí do chính trị mà họ không được hoan nghênh. Mấy tháng sau, Rotary Club Kansai gởi cho bệnh viện Chợ rẫy 2 kính vi phẫu, loại sử dụng cho phẫu thuật tạo hình. Bác sĩ Kushimoto, chủ tịch Rotary Club Kansai, lịch sự nói tôi thông cảm cho ông, vì ông không thể thuyết phục các thành viên khác đồng ý chi số tiền lớn cho 2 kính vi phẫu thần kinh (sau sự đón tiếp đoàn trước đó).

      Sau này, tôi lại gặp rắc rối với bộ phận bảo vệ nội bộ khi các giáo sư của Đại học Michigan qua mổ từ thiện cho một số trường hợp vẹo cột sống. Vài năm sau, gặp lại các thành viên lãnh đạo của Rotary Club Arizona, dù không còn nhút nhát và thừa mạnh dạn, nhưng tôi không còn đủ nhiệt huyết để yêu cầu họ giúp đỡ, cho dù họ có đặt vấn đề với tôi.

      Rotary Club Kansai đã đến Đà nẵng, giúp mở khoa tạo hình, đào tạo các bác sĩ tạo hình (tại Việt nam và Nhật bản), thỉnh thoảng nhận những ca khó về mổ từ thiện tại Nhật bản, họ vẫn còn hoạt động tại Đà nẵng cho đến nay. Chương trình từ thiện với các tổ chức Rotary Club của tôi chấm dứt từ đó.

      Sau khi nghỉ việc tại bệnh viện nhà nước, tôi có ý tìm hiểu về công tác từ thiện tại Việt nam. Đối với tôi, việc có thể tiếp cận những người phụ trách các quĩ từ thiện, như Hội bảo trợ bệnh nhân nghèo thành phố, sao mà khó khăn quá. Tôi nghĩ, thôi thì mình không làm được cái lớn thì làm những cái nhỏ. Chỉ buồn rằng tôi luôn nhận được những rắc rối từ công tác từ thiện của mình.

      Từ đó, tôi xin chấm dứt vai trò thành viên của tổ chức NPO của Nhật bản, một tổ chức với tiêu chí giúp cho các bác sĩ Việt nam đến du học tại Nhật. Các giáo sư của Đại học Michigan tiếp tục giúp thêm một lần rồi cũng không nhận được yêu cầu nào từ tôi nữa.

      Từ đó, chúng tôi duy trì mối quan hệ bạn bè mà không còn nhắc đến công tác từ thiện, cả với cái NPO mà tôi đã là thành viên, cả với Đại học Michigan và cả với Rotary Club Kansai. Mỗi lần gặp nhau chúng tôi tay bắt mặt mừng, tíu ta tíu tít, nhưng gần như chẳng ai chủ động nhắc lại những câu chuyện ngày xưa cả.

      Khác với sự chặt chẽ, minh bạch và vô tư của các Rotary Club, ở Việt nam, những người làm công tác từ thiện được chia thành những nhóm khác nhau: nhóm các nhà hảo tâm, nhóm thực hiện công tác từ thiện từ nguồn quĩ của các nhà hảo tâm và nhóm hoạt động đơn lẻ. Mỗi nhóm có cách hoạt động và mục tiêu hoạt động khác nhau, thậm chí rất khác nhau, cho dù đều được gọi là từ thiện.

      Chúng ta thường thấy những đoàn cứu trợ, những đợt khám bệnh từ thiện… đó là những nhà hoạt động từ thiện đơn lẻ. Một số bác sĩ, hoặc cơ sở y tế tài trợ và trực tiếp tham gia điều trị cho các trường hợp bệnh mà do nghèo quá không thể chữa bệnh được. Họ là những người từ tâm, góp công sức, góp tiền của đến gặp trực tiếp những đối tượng cần giúp đỡ. Tuy nhiên, những nhóm này hoạt động tự phát và không có tổ chức chặt chẽ, không có tôn chỉ rõ ràng.

      Nhóm những nhà hảo tâm là những người, những công ty sẵn sàng bỏ tiền của, đôi khi là với số tiền khá lớn. Thường những người hoặc những công ty này kết hợp một phần với quảng cáo, nhưng họ tổ chức rất tốt, kiểm soát khá chặt chẽ đồng tiền họ bỏ ra. Tuy nhiên, trong lĩnh vực y tế, họ cũng chẳng thể nào kiểm tra, kiểm soát được các hoạt động vì đây là lĩnh vực rất riêng biệt.

      Sự khác biệt lớn nhất nằm ở nhóm thực hiện công tác từ thiện với nguồn quĩ của các nhà hảo tâm. Ngoài một số tổ chức có hoạt động chặt chẽ, minh bạch, một số khác không được như vậy. Riêng trong y khoa, không phải các bác sĩ đi mổ từ thiện đều là từ thiện cả, chỉ một số thôi, số khác là đi mổ lấy tiền, lấy tiền từ nguồn tiền từ thiện do các nhà hảo tâm đóng góp.


      Trong điều kiện phòng mổ được trang bị hiện đại, phẫu thuật viên giỏi và có nhiều kinh nghiệm, đôi khi cũng không tránh khỏi các biến cố xảy ra. Ảnh minh họa (nguồn: OMG Facts)

      Tôi đã chứng kiến một đoàn mổ mắt từ thiện, chủ yếu do các bác sĩ của bệnh viện Chợ rẫy, mổ cho đồng bào Cà mau. Đó thực sự là từ thiện. Tiền của nhà hảo tâm chỉ dùng để mua thủy tinh thể nhân tạo, chỉ khâu. Còn lại thuốc tê, dụng cụ mổ, phương tiện vận chuyển, ăn uống… đều do các thành viên trong đoàn tự bỏ tiền ra hoặc mượn của bệnh viện. Không ai lãnh một đồng nào tiền công phẫu thuật.

      Trong khi đó, đối với một vài nơi, việc mổ từ thiện lại có thể là nguồn thu nhập của họ. Tôi biết một bác sĩ nổi tiếng về mổ từ thiện, được truyền thông ca ngợi khá nhiều, trong khi đó thì theo tôi biết, chưa bao giờ ông ấy mổ miễn phí cho ai cả. Khi mổ từ thiện có thể mang lại lợi nhuận, có nhiều vấn đề bất cập này sinh.

      Việc tranh giành các hợp đồng mổ từ thiện bằng hình thức giảm giá đôi khi làm giảm chất lượng chuyên môn. Việc kiểm soát qui trình đối với các trường hợp mổ từ thiện đôi khi không thật chặt chẽ, nên để duy trì lợi nhuận trên cái giá rẻ mạt, nhiều công đoạn được bỏ qua. Việc kiểm soát kết quả điều trị cũng không thật sự chặt chẽ, từ đó những trường hợp không thành công hoặc có biến chứng không được kiểm điểm, không được rút kinh nghiệm đúng mức. Sự “dễ dãi” đó gây ra tâm lí chủ quan, hời hợt.

      Một bác sĩ bình thường chỉ có thể mổ 10 ca trong 1 ngày thì chắc chắn khi mổ tới 20 ca cũng loại bệnh đó trong cũng trong 1 ngày sẽ có biến chứng. Một bác sĩ gây mê bình thường chỉ có thể quan sát được 1 ca mổ một lúc thì nếu phải lo cho 4, 5 ca cùng một thời điểm thì chắc chắn sẽ phải bỏ qua công đoạn, dẫn tới những biến chứng đáng tiếc.

      Thiết nghĩ, cần có một điều tra tổng thể về công tác từ thiện ở nước ta, đặc biệt là việc phẫu thuật từ thiện. Cần ban hành những qui chuẩn cụ thể cho công tác phẫu thuật từ thiện với những qui định thiết thực như đối với công tác phẫu thuật thông thường.

      Bác sĩ Võ Xuân Sơn
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác