• Nhận xét về bác sỹ Việt Nam - trả lời một nhà báo

      by
      02-04-15, 06:07
      Nhận xét về bác sỹ Việt Nam - trả lời một nhà báo
      Ad nhận được một câu hỏi về việc đánh giá những dòng nhận xét dưới đây từ một nhà báo và Ad đưa ra đây để chúng ta cùng bàn luận. Phần chữ in đậm là phần nội dung nhận xét đến từ bạn nhà báo, phần chữ in nghiêng là ý kiến của Ad. Phần chữ viết bình thường là lời kết và lời nhắn.


      Câu hỏi của một nhà báo. Ảnh cắt màn hình máy tính

      Khi đặt câu hỏi vì sao người bệnh lại tin tưởng bác sĩ (BS) ngoại hơn, câu trả lời của đa số giới chuyên môn trong nước là: Không phải do BS của các BV trong nước thua kém về chuyên môn mà do bệnh nhân (BN) “sính” ngoại.

      Câu trả lời “Không phải do…mà do … sính ngoại” không thể đại diện cho đa số giới chuyên môn ngành Y được, vì đây chỉ là hình thức phỏng vấn (đặt câu hỏi), tức là hoàn toàn mang tính chất định tính về mặt thông tin, cho một nhóm người (e rằng về mặt thống kê thì N không đủ lớn để đại diện cho “giới chuyên môn” chứ chưa nói đến “đa số”). Rất đơn giản, hiện tại có khoảng 85.000 ông/bà bác sỹ tại Việt Nam, e rằng “câu trả lời của đa số giới chuyên môn trong nước là…” hoàn toàn không có giá trị vì chỉ thực hiện phỏng vấn ở nhóm nhỏ (chưa rõ N là bao nhiêu). Chưa nói đến các nhân vật được hỏi (nếu có) sẽ được xếp vào nhóm bằng chứng D (thấp nhất) và chỉ có giá trị tham khảo. Như vậy câu đầu tiên của bạn mắc lỗi ngoại suy nghiêm trọng.

      Vậy câu trên chỉ có thể viết rằng: “Có (một số) ý kiến của (một số) bác sỹ cho rằng: …”.

      Chúng tôi đưa ra một giả thuyết rằng: “đa số người dân Việt Nam còn nghèo, và họ, những người nghèo, tin tưởng vào chúng tôi. Giới nhà giàu họ có quyền lựa chọn, nhưng nếu là một người tiêu dùng thông thái, họ hoàn toàn có thể tìm được bác sỹ Việt Nam giỏi và phù hợp, ngay tại đất nước này”. Giả thuyết này đúng hay sai, cần phải chứng minh bằng một điều tra chứ không phải bằng một tin đồn.

      Thế nhưng, có một thực tế đã chứng minh trình độ các BS Việt Nam đang có vấn đề. Đó là nhiều BN bị rơi vào “mê hồn trận” của những lời phán của BS. Đến BV này thì BS nói bệnh A, sang BV khác BS nói bệnh B, khiến người bệnh hoang mang không biết tin ai nên họ phải tìm đến BV nước ngoài để mong nhận được kết luận chính xác nhất về bệnh trạng của mình.

      Câu nhận xét trên mang tính mơ hồ và phi khoa học, trong tiếng anh giống kiểu “Rumor has it…” tức là một dạng tin đồn. Thế nào là “có một thực tế đã chứng minh…” Thực tế đó từ đâu? Căn cứ nào để xác minh tính chính xác (accuracy) của thực tế đó? “Đó là nhiều BN (bệnh nhân) bị rơi vào “mê hồn trận” của những lời phán của BS”. Nhiều là bao nhiêu? Và có thực sự họ bị rơi vào “mê hồn trận” của các bác sỹ hay thực ra họ bị rơi vào “mê hồn trận” của chính họ, vì tâm lý: có bệnh vái tứ phương?

      Ad xin nói sợ bộ về quy trình đưa ra chẩn đoán bệnh của bác sỹ theo thứ tự: Chẩn đoán triệu chứng -> Chẩn đoán sơ bộ -> Chẩn đoán phân biệt -> Chẩn đoán xác định -> Chẩn đoán biến chứng (nếu có) -> Chẩn đoán mức độ và tiên lượng -> Chẩn đoán ra viện -> Chẩn đoán tái khám.

      Ở những cấp độ chẩn đoán càng thấp, thì giá trị biến (tức là tên bệnh hướng tới) càng nhiều. Bệnh nhân ban đầu có triệu chứng, đến gặp bác sỹ khám, bác sỹ nghĩ đến một bệnh ban đầu và sau đó bắt đầu quy trình chẩn đoán. Nhưng bệnh nhân không theo đuổi đến cùng quy trình chẩn đoán của một bác sỹ, cộng thêm với tâm lý phủ nhận bệnh (một trạng thái tâm lý thường thấy ở bệnh nhân) khiến cho họ đi tìm ngay bác sỹ khác và bắt đầu lại quy trình từ đầu.

      Tại sao ở nước ngoài (Singapore) không có hiện tượng này? Đơn giản ra nước ngoài rồi, làm gì có đủ tiền và thông tin để tìm nhiều bác sỹ. Hơn nữa ở Singapore hay Châu Âu, hay Mỹ, bạn sẽ được chỉ định rất nhiều xét nghiệm cùng một lúc, khác với Việt Nam vì chúng ta còn nghèo nên cần phải tiết kiệm cho nên không bao giờ chỉ định hàng loạt xét nghiệm với mục đích bao vây chẩn đoán từ đầu. Lợi thế của cách tiếp cận chẩn đoán này ở bác sỹ Việt Nam là họ có được kho kinh nghiệm lâm sàng phong phú, đồng thời tiết kiệm hơn cho bệnh nhân.

      Một điểm nữa, ở các nước này nếu bạn không đăng ký bảo hiểm Y tế thì chi phí sẽ rất đắt. Nếu bạn đăng ký dịch vụ bảo hiểm Y tế, sẽ có một danh sách các bác sỹ đa khoa (general doctor) để bạn lựa chọn làm bác sỹ riêng cho mình. Khi đã đăng ký như vậy, bạn có ốm đau thế nào cũng sẽ phải qua ông này trước và không được đi đến các bác sỹ khác (vì chi phí sẽ rất đắt). Như vậy, bạn buộc phải theo lộ trình chẩn đoán của một bác sỹ và điều đó cản trở bạn đi “vái tứ phương” như tại Việt Nam.

      Ông L.T.N (Cần Thơ) đã từng “sống dở, chết dở” khi BV Chợ Rẫy kết luận ung thư dạ dày phải phẫu thuật ngay, trong khi đó BV Ung bướu lại đưa ra kết luận là viêm dạ dày. Tìm đến một BV tư nhân thì kết quả lại giống với BV Chợ Rẫy. Qúa lo sợ, ông N đã sang Singapore khám và được BS kết luận không ung thư, chỉ cần điều trị nội khoa. Đặt niềm tin vào các BS ngoại, ông N đã uống thuốc và khỏe mạnh trong 2 năm qua. Những trường hợp như ông N hiện nay không phải ít.

      Thông tin của trường hợp trên đây rất mơ hồ và cần được đánh giá hồ sơ bệnh án đầy đủ. Nếu ông ta là bệnh nhân của Ad, Ad vẫn chưa tin bác sỹ nước ngoài và 2 năm là thời gian quá ngắn để vội cười. Những trường hợp như ông này không phải là ít, vậy cụ thể là bao nhiêu? Hoàn toàn không có căn cứ để phân loại mức độ ít - nhiều. Ví dụ trên thang Likert, so với tổng số 90 triệu dân, có khoảng 70 triệu là người trưởng thành và người già, thì kiểu phân loại "không phải ít" có lẽ rơi vào mức 4 và 5, tức là có tới 56 triệu - 70 triệu người giống như ông N??? Phải hết sức thận trọng khi mô tả kiểu mơ hồ "không phải ít".

      Một bác sĩ (BS) giỏi của Việt Nam đã từng được một số BV của Singapore mời sang phẫu thuật nhận định: Rõ ràng BV ở các nước trong khu vực hơn hẳn BV trong nước về mức độ đầu tư, cơ sở vật chất, cung cách phục vụ…

      Câu nhận xét trên hoàn toàn chính xác, vì đất nước ta còn nghèo, không cần các điều tra cũng thấy ngay sự chênh lệch này. Tuy nhiên các bệnh viện “dẫn đầu” của chúng ta đang chạy ngang hàng với các bệnh viện trong khu vực và trên thế giới. Chúng ta đã có phổ biến MRI 1.5 Tesla (thậm chí một số nơi có thế hệ Essenza Tim Dot) đã có MRI 3.0 Tesla (loại này rất có ưu thế trong nghiên cứu sâu), MSCT 256 dãy, PET/CT… Ad đề nghị bạn cập nhật thông tin hơn về tốc độ phát triển của Y khoa nước nhà.

      Hơn nữa, các BS có trình độ, kinh nghiệm đọc kết quả các xét nghiệm, các loại chụp chẩn đoán chính xác hơn chúng ta, vì họ đầu tư đào tạo con người kỹ hơn.

      Câu nhận xét trên có lẽ phù hợp cho khoảng 5 năm trở về trước. Vấn đề có lẽ cũng không nằm đơn lẻ ở đào tạo con người. Rất đơn giản: trước đây không có máy móc thì đào tạo con người về, sau đó không được áp dụng, đó là lãng phí. Nay đã có máy, đào tạo con người đã và đang diễn ra với một guồng quay rất lớn. Bạn ở ngoài ngành sẽ không thể thấy và cảm nhận được sức ép đào tạo và được đào tạo của chúng tôi hiện nay.

      Đó chính là lý do mà những kết quả chụp MRI (chụp cộng hưởng tử), chụp PET/CT - là những xét nghiệm chẩn đoán hiện đại - cho BN Việt Nam sang các nước đều bị từ chối và phải chụp lại.

      Câu này không còn đúng nữa. Hiện tại các bệnh viện ở nhóm “dẫn đầu” đã làm rất tốt các kỹ thuật này rồi. Trăm hay không bằng tay quen, với số lượng bệnh nhân lớn hiện nay thì sớm muộn chúng ta sẽ có những nhà chẩn đoán hình ảnh hàng đầu thế giới.

      Một BS của BV Bangkok (Thái Lan) thắc mắc: Vì sao các BS ở VN chụp PET/CT mà chỉ cho kết quả có hơn 10 phim, trong khi ở BV Bangkok, mỗi lần chụp phải có tới hơn 30 phim? Rõ ràng, các BV Việt Nam dù đầu tư các trang thiết bị hiện đại, chỉ để tiết kiệm, nên số phim in ra ít hơn, trình độ đọc lại hạn chế hơn nên trong một số trường hợp khó thì khó tìm ra bệnh hoặc đọc không chính xác.

      Tất cả các bệnh nhân chụp đều có đĩa CD. Mời các bác sỹ ngoại quốc xem đĩa CD. Việc in ấn bao nhiêu phim phụ thuộc vào giá thành của kỹ thuật. Việt Nam đang là nước có giá chụp các phim CT, MSCT, MRI, PET/CT rất thấp khi so với khu vực. Bạn muốn 30 phim? Bạn có thể đề xuất trong bản “Phương án tính đúng, tính đủ giá dịch vụ Y tế” và gửi lên Bộ Y tế, sau đó người dân sẽ chịu một chi phí lớn hơn nhiều so với hiện tại.

      Lời kết: Ad cũng là người được đào tạo và làm việc ở nước ngoài, nhưng nhờ vậy Ad đã hiểu được một điều quan trọng: đừng bao giờ áp dụng cứng nhắc các quy trình của Y khoa nước ngoài vào Việt Nam, nếu không người chịu thiệt chính là người dân.

      Lời nhắn: Ngôn ngữ sử dụng cho các vấn đề Y khoa đòi hỏi tính khoa học và nghiêm ngặt rất cao, đề nghị tất cả những ai viết và nói về các vấn đề Y khoa cần phải hiểu được trách nhiệm của bản thân mình là tính mạng của người khác. Các bài báo và phát ngôn của báo chí về Y khoa tại các nước phát triển được kiểm duyệt rất nghiêm ngặt vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của một hoặc rất nhiều người.
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác