• Hội chứng Nội trú - Resident Syndrome (RS)

      by
      18-02-14, 17:35
      Hội chứng Nội trú - Resident Syndrome (RS)
      Hội chứng Nội trú là một hội chứng rối loạn hành vi tâm thần mắc phải, rất phổ biến, diễn biến nguy hiểm, phức tạp, có nhiều hướng tiến triển không lường trước được, cần được kiểm soát chặt chẽ

      I - ĐẠI CƯƠNG

      Hội chứng Nội trú (Resident Syndrome - RS) là một hội chứng rối loạn hành vi tâm thần mắc phải (ICD-10: F100.01) được phát hiện từ những năm 1980 tại Việt Nam, biểu hiện lâm sàng phức tạp và khác nhiều so với các quốc gia khác, hiện tại vẫn đang gây nhiều ảnh hưởng trầm trọng đến các thế hệ sinh viên Y. Nếu xuất hiện, RS chỉ khởi phát duy nhất 1 lần trong đời, diễn tiến trong một khoảng thời gian khác nhau tùy nhân cách của bệnh nhân, và có thể khỏi hoàn toàn hoặc để lại di chứng. Ước tính tỉ suất mới mắc của RS ở Việt Nam là 1:4.

      II - YẾU TỐ NGUY CƠ

      Yếu tố nguy cơ tiên quyết của hội chứng Nội trú là bệnh nhân phải thi kì thi đầu vào Bác sĩ nội trú (BSNT). Để có được yếu tố nguy cơ này, bệnh nhân cần phải có đủ tiêu chuẩn để được thi BSNT, bao gồm: tốt nghiệp bằng khá trở lên, không bị kỉ luật từ cảnh cáo trở lên, điểm 2 môn chuyên ngành của vòng cuối (năm Y6 đối với BSĐK) >= 7. Tuy nhiên, RS thường khởi phát trước khi các điều kiện này được chắc chắn.

      Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ khác của RS bao gồm:
      - Tiền sử gia đình có ông bà, bố mẹ, anh chị, cô dì chú bác là tiến sĩ, PGS, GS hoặc nội trú
      - Bạn bè xung quanh thằng nào cũng xoắn đít lên thi nội trú
      - Có xu hướng nặng lên theo mùa, vào thời điểm đã thi xong tốt nghiệp và chưa thi nội trú

      III - LÂM SÀNG

      1 - Khởi phát:

      Các triệu chứng đầu tiên xuất hiện từ 1-2 năm trước kì thi nội trú, phổ biến gặp các triệu chứng sau:
      - Mải miết đi xin tài liệu ôn thi Nội trú từ tất cả mọi người.
      - Vội vã hỏi kinh nghiệm ôn thi Nội trú.
      - Tìm và đăng kí các lớp học thêm.

      Giai đoạn này có thể không gặp ở một số bệnh nhân. Chúng tôi cho rằng những bệnh nhân có nhân cách nghiêm túc thường thể hiện rõ điều này hơn so với các bệnh nhân có nhân cách buông xuôi.

      2 - Toàn phát:

      Các nghiên cứu ghi nhận sự gia tăng về cường độ học tập và căng thẳng tâm lí của bệnh nhân. Các triệu chứng của giai đoạn này bắt đầu xuất hiện ở các mức độ khác nhau, thường biến động theo kết quả thi hết môn của Y6, và biến động ngẫu nhiên với tần suất thay đổi:
      - Lúc nào cũng có sách bên người: thường là các tài liệu ôn thi Nội trú. Một số bệnh nhân sử dụng luôn làm tài liệu ôn thi hết môn, và do đó, khi vừa tốt nghiệp, họ đã có thể học xong 2-3 vòng.
      - Háo hức khi hỏi về tài liệu ôn thi: mặc dù bộ tài liệu đã có nhưng bệnh nhân vẫn có xu hướng tìm thêm tài liệu khác.
      - Giảm trí nhớ: rất thường gặp.
      - Mất ngủ.
      - Chán ăn.
      - Rối loạn cảm xúc: dạng hưng phấn (nói 1 mình nhiều chủ đề không liên quan) hoặc dạng ức chế (thích ngồi 1 mình, không giao tiếp ...)
      - Rối loạn hành vi không rõ nguyên nhân.
      - Cơn đập phá, vứt sách vở: yếu tố tiên lượng xấu.

      Đặc điểm đặc trưng của các bệnh nhân này là nhiều rối loạn có tính kế thừa, thích nghi; nên có thể không được nhận biết bởi người khác. Chỉ khi những biểu hiện lâm sàng đã rõ ràng hoặc có gây tổn hại cho người xung quanh (ví dụ, tức quá mắng đứa bạn một trận tơi bời) thì bệnh nhân mới đi khám, tuy nhiên, bệnh thường đã nặng và không thể đảo ngược tiến triển.

      3 - Tổn thương tâm thần cực điểm:

      Xuất hiện trong thời gian từ sau khi thi tốt nghiệp cho đến khi trước kì thi BSNT. Các biểu hiện thường gặp:
      - Sáng học, chiều học, tối học, đêm đang ngủ cũng giật mình tỉnh dậy học.
      - Cắm rễ trên thư viện.
      - Rối loạn tập trung chú ý: hoàn toàn không ý thức được những gì đang diễn ra xung quanh mình.
      - Ghép cặp: chúng tôi ghi nhận được có sự gia tăng về hiện tượng ghép cặp, học nhóm ở một số đối tượng bệnh nhân (OR 4.2, 95% CI 3.5-4.7).
      - Hành vi phản chiếu tâm lí: post status lo lắng trên facebook, đóng cửa facebook, đi lang thang trong trường ...
      - Bộ mặt Nội trú: mắt thâm quầng, đờ đẫn, đầu tóc bù xù không cắt, râu ria xồm xoàm, nụ cười nhạt nhẽo vô hồn, ánh mắt mất tập trung. Bộ mặt Nội trú kết hợp với hành vi phản chiếu tâm lí và yếu tố dịch tễ về thời gian cho phép chẩn đoán RS với độ nhạy và độ đặc hiệu đều là 100%.

      4 - Hồi phục, di chứng:

      Sau khi thi BSNT xong, các bệnh nhân có thể diễn tiến theo các hướng sau:
      - Hội chứng xõa: quên hết tất cả mọi thứ, cất hết sách vở vào kho, không còn vương vấn gì hết. Đây là một tiến triển ít gặp, nhưng chúng tôi ghi nhận tỉ lệ đang tăng dần qua các năm.
      - Hội chứng tàn dư: vẫn bồn chồn về kết quả thi, không yên tâm với bài làm, bứt rứt, cắn rứt lương tâm, lo lắng, hối hận, băn khoăn. Một tiến triển thường gặp, với các mức độ biểu hiện triệu chứng khác nhau.
      - Hội chứng tuyệt vọng: vô cùng trầm uất, đau khổ. Tiến triển này hiếm gặp, nhưng đã gặp thì tiên lượng rất nặng, khó hồi phục.
      - Hội chứng lãnh đạm: hội chứng này xuất hiện từ năm 2012 khi mà các thí sinh chuẩn bị thi 1 đợt BSNT khác ở BV Nhi TW. Chúng tôi ghi nhận các phản hồi từ BN rằng họ không muốn ôn thi thêm chút nào nữa, mặc dù đã đóng 550k (chứ có ít đâu) cho kì thi tiếp theo. Xin chúc cho các bạn thi tốt để ko phí 550k này, huhu.


      Hội chứng Nội trú là một hội chứng rối loạn hành vi tâm thần mắc phải, rất phổ biến, diễn biến nguy hiểm, phức tạp. Nguồn: Internet

      IV - CHẨN ĐOÁN

      1 - Chẩn đoán xác định

      Bộ tiêu chuẩn chẩn đoán Hội chứng Nội trú giai đoạn toàn phát do nhóm Non-rescuable Victims of the Future Resident Entrance Examination (NonFREE - đọc là Không thể Free):

      A - Triệu chứng chính:
      1. Lúc nào cũng có sách bên người
      2. Háo hức khi hỏi về tài liệu ôn thi

      B - Triệu chứng phụ:
      1. Giảm trí nhớ
      2. Mất ngủ
      3. Chán ăn
      4. Rối loạn cảm xúc
      5. Rối loạn hành vi
      6. Cơn đập phá, vứt sách vở

      C - Tiêu chuẩn chẩn đoán:
      - HC Nội trú thể nhẹ: 1 t/c chính + ít nhất 2 t/c phụ
      - HC Nội trú thể tb: 1 t/c chính + ít nhất 4 t/c phụ
      - HC Nội trú thể nặng: 2 t/c chính + ít nhất 4 t/c phụ

      2 - Một số thể lâm sàng đặc biệt

      - Thể buông xuôi: không ôn thi, mặc kệ cho tương lai ra sao thì ra. Rất ít gặp.
      - Thể thao cuồng kịch phát: xuất hiện các rối loạn tâm thần chỉ gặp ở giai đoạn toàn phát ngay từ khi còn rất sớm. Hiếm gặp.
      - Thể tư duy phi tán: bàn tán nhiều về các chuyên đề nội trú đến cực điểm, chủ đề có thể thay đổi rất nhanh chóng. Thường kèm theo rối loạn lo âu.
      - Thể tan vỡ: không đủ điều kiện thi BSNT.
      - Thể bỏ thi: hiếm gặp, nhưng hồi phục rất nhanh, sau đó thấy bệnh nhân đi làm ở các bệnh viện khác.

      V - ĐIỀU TRỊ

      Điều trị nguyên nhân là không thể ở hầu hết các trường hợp (tuy nhiên nếu đã dám chấp nhận thì bệnh tự khỏi ngay lập tức). Chỉ điều trị bảo tồn chờ bệnh nhân tự vượt qua tiến triển tự nhiên của bệnh:
      - Đảm bảo dinh dưỡng
      - Liệu pháp tâm lí là chính
      - Tránh phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ nguy hiểm
      - Tránh để bệnh nhân bị kích động hoặc lo âu bởi các kích thích ngoại lai như tin đồn thất thiệt, đề cương quá dài ...

      Tóm lại, hội chứng Nội trú là một hội chứng phổ biến, nguy hiểm, phức tạp, có nhiều hướng tiến triển không lường trước được, cần được kiểm soát chặt chẽ. Đa số bệnh nhân tự khỏi, không để lại di chứng.

      BS. Hoàng Bảo Long

      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác