• Hoa mai trắng và mùa xuân Hà Giang

      03-02-14, 00:13
      Hoa mai trắng và mùa xuân Hà Giang
      Tự nhiên tôi thấy trong lòng vui hơn, ấm áp hơn, không phải vì mùa xuân đang tới dần mà vì những nỗ lực, công sức, trí tuệ của những người thầy, người bạn đồng nghiệp của tôi và cả niềm tin, sự cảm thông từ những bệnh nhân nơi Hà Giang chân mây.

      Vụ dịch nhiễm khuẩn vết mổ muộn có nguồn gốc từ vi khuẩn lao không điển hình hình tại Bệnh viện Đa khoa Hà giang đã được một số báo chí đưa tin từ nhiều tháng trước khiến tôi rất quan tâm. Ngoài ra, thỉnh thoảng tôi còn nhận được email hỏi bệnh của một số người, khi tìm đọc trang web về bệnh lao của tôi, là bệnh nhân của vụ dịch càng làm tôi có mong muốn được đến nơi này. Có thông tin về chuyến công tác lần 2 của Bệnh viện Bạch mai trở lại Hà giang, và tôi được biết trong chuyến đi này, Bệnh viên Bạch mai có đề nghị BV Phổi TW nơi tôi đang công tác tham gia. Tôi liền báo cáo trực tiếp lãnh đạo bệnh viện xin được cử đi, thật may mắn là giám đốc bệnh viện chấp thuận, cử tôi và chị Huyền, một kỹ thuật viên trưởng nhiều năm kinh nghiệm của Phòng xét nghiệm chuẩn quốc gia Vi sinh bệnh viện Phổi TW tham gia đoàn công tác. Tranh thủ trực nốt buổi trực, sáng hôm sau, tôi và chị Huyền may mắn được “đón” và ngồi cùng xe với một lãnh đạo của Bệnh viện Bạch mai, người thầy nổi tiếng trong lĩnh vực hô hấp. Đoạn đường như ngắn lại vì tôi tranh thủ “ngủ”, đôi khi góp mấy câu vào câu chuyện nghề về những khó khăn của ngành vi sinh, ngành lao của chúng tôi qua câu chuyện của chị Huyền.

      Đoàn chúng tôi gặp nhau ở Thành phố Tuyên Quang, dẫn đầu đoàn là GS.TS Ngô Quý Châu, phó giám đốc bệnh viện, Ths Vũ Trí Tiến, phó giám đốc trung tâm chỉ đạo tuyến. Trong đoàn còn có những người tài giỏi nhất của BV Bạch Mai, PGS.TS Bế Hồng Thu, phó giám đốc trung tâm chống độc, PGS.TS Đoàn Mai Phương trưởng khoa Vi sinh, PGS.TS Nguyễn Việt Hùng, chuyên gia về phòng nhiễm khuẩn, ngoài ra còn có các Ts Thuỷ, Ts Cường, là những chuyên gia hàng đầu về truyền nhiễm, Ts Nhung bộ môn Vi sinh Đại học Y Hà nội, chuyên về sinh học phân tử, ngoài ra còn có các Bs.Ths trẻ đều là những bác sỹ nội trú chuyên ngành chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, tham gia chuyến đi. Trong những câu chuyện vui vẻ khi mùa xuân tới, đôi lúc như trầm xuống khi nói tới nhiệm vụ phía trước là phải khám đánh giá lại kết quả điều trị, tìm kiếm vi khuẩn lao không điển hình mà lần trước mới chỉ dừng ở mức chỉ ra họ chứ chưa chỉ được ra tên, và đặc biệt là tìm ra phương pháp điều trị cho những bệnh nhân chưa khỏi.



      Chúng tôi tới Bệnh viện Đa khoa Hà giang vào lúc 3h chiều, cơ sở hạ tầng của bệnh viện tuy còn hạn chế nhưng so với một thành phố trẻ miền núi thì cũng có thể thấy sự đầu tư cho trang thiết bị, phòng ốc phục vụ cho công tác chăm sóc người bệnh. Đón đoàn là giám đốc sở Y tế, giám đốc bênh viện Đa khoa, Hà Giang. Sau đôi phút chào đón, giới thiệu. Lãnh đạo đoàn, lãnh đạo sở, bệnh viện ngồi vào bàn làm việc, báo cáo sơ bộ kết quả điều trị bệnh nhân, khó khăn, thuận lợi và nội dung công việc ngày mai. Trong cuộc thảo luận không khó thấy sự lo lắng, sốt ruột quan tâm dành cho số bệnh nhân vết mổ vẫn chưa ổn định từ lãnh đạo y tế Hà giang. Theo đó, vẫn còn khoảng hơn 10 bệnh nhân tình trạng nhiễm trùng vết mổ còn chưa ổn định. Để chuẩn bị cho buổi khám bệnh ngày mai, bệnh viện đã mời các bệnh nhân, làm các xét nghiệm cơ bản như công thức máu, sinh hoá, chụp phim x/quang trước đó cho tất cả người bệnh.



      7h30 sáng ngày thứ 7, buổi khám bệnh bắt đầu, tất cả các bệnh nhân nhiễm trùng vết mổ muộn đều được siêu âm, đánh giá lại tình trạng vết mổ. Sau đó bệnh nhân được hướng dẫn vào 3 phòng khám khác nhau, mỗi phòng có hai bác sỹ khám. Tôi lại may mắn ngồi cùng với Gs Bế Hồng Thu, một chuyên gia trong lĩnh vực Hồi sức chống độc, thật bất ngờ khi thấy vị GS nhẹ nhàng thế nào khi tiếp xúc với người bệnh. Những bệnh nhân nhiễm trùng vết mổ có đủ mọi lứa tuổi, từ em bé 2 tuổi cho đến cụ ông trên 70 tuổi. Bệnh nhân có cả người Kinh, người dân tộc. Tỷ lệ nữ chiếm đa số. Nhiễm trùng vết mổ dương như gặp nhiều và nặng nề hơn ở các vết mổ lấy thai so với mổ nội soi. Không hiểu tại sao lại không có những trường hợp chấn thương hoặc mổ sọ não trong những bệnh nhân này dù rằng trong cùng thời gian dịch bùng phát thì bệnh viện cũng mổ rất nhiều ca và nhiều phẫu thuạt khác, điều này thật khó giải thích. Đa phần bệnh nhân kể lại sau khi mổ khoảng 15-30 ngày, khi vết thương đã kín miệng hoặc chưa kín miệng, xuất hiện cạnh đó những mụn, nốt nhỏ tại vị trí chỉ khâu, những nốt này đa phần không đau, rỉ dịch vàng, không mùi, số lượng dịch thay đổi từ ướt nhẹ cho đến chảy dịch liên tục phải thay băng hàng giờ.....,. Đa phần khi quay lại viện bệnh nhân được kết luận là tình trạng phản ứng chỉ khâu, hoặc nhiễm trùng vết mổ, sau đó được trích rạch, cắt lọc, làm sạch vết thương tuỳ theo mức độ, kết hợp điều trị thuốc kháng sinh thông thường. Một số trường hợp vết thương ổn định sớm, nhưng đa số các trường hợp vết thương không khỏi mà tiếp tục chẩy dịch, một số tiếp tục được điều trị bằng trích rạch, nạo vét để hở, một số bệnh nhân tìm đến những cơ sở y tế khá. Sau khi được đoàn Bác sỹ Bệnh viện Bạch mai phát hiện và hướng dẫn điều trị bằng phác đồ điều trị vi khuẩn Lao không điển hình, một số bệnh nhân đã khỏi trong những tháng sau đó, số bệnh nhân này vào thời điểm chúng tối khám vết mổ khô, có mầu trắng như bình thường, da vùng vết mổ mềm mại, tiên lượng tốt. Một số trường hợp vết mổ đã khô những vẫn còn hơi sưng nề, tổ chức phía dưới vết mổ chắc cứng, đôi chỗ nốt chân chỉ hoặc những cục nốt lân cận vết mổ còn rò nhẹ. Mừng nhất là em bé 2 tuổi, mổ thoát vị bẹn dẫn đến nhiễm trùng vết mổ, lần khám bệnh trước vết thương ổ bụng và vùng bừu phải sưng đỏ, rò, rỉ nước, đau đớn. Thì nay vết mổ đã hoàn toàn khô, nhìn bé tươi tỉnh và lớn hơn, dù rằng tình trạng thoát vị bẹn bên còn lại của em vẫn chưa cải thiện. Buồn nhất là một trường hợp từ vết mổ nội soi sỏi thận, sau những lần cắt lọc, từ một vết mổ kích thước khoảng 2-3 cm để đưa trocar vào thì giờ đây là một vết thương khoảng 6cm, mép hai vết thương khô chai xơ cứng, cách xa nhau khoảng 1cm, phía dưới là một đường hầm vài cm với tổ chức hạt đỏ hỏn, đường hầm không những ngày dưới mà còn lan theo những hướng khác nhau. Trong số những bệnh nhân nặng này, một số đã được chuyển lên khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Bạch Mai từ những tháng trước. Tại đây, bệnh nhân được ưu tiên từ phòng nằm, cho tới một số xét nghiệm cao cấp như chụp cộng hưởng từ miễn phí để chuẩn bị tốt nhất cho can thiệp trong những lần tới. Những bà mẹ trẻ không dấu được nỗi buồn khi phải chịu đựng trên cơ thể mình một vết mổ sau nhiều tháng trời vẫn còn hở miệng hoặc rỉ nước, chẳng những thế nhiều chị còn không dám cho con bú vì sợ lây, sợ thuốc ngấm qua sữa ảnh hưởng tới con dù rằng khi đưa ra phác đồ, các bác sỹ bệnh viện Bạch mai đã cân nhắc chọn loại thuốc an toàn nhất cho cả bệnh nhân và những trường hợp cho con bú. Trong số bệnh nhân tôi khám, có những bệnh nhân có điều kiện và lo lắng đã tìm đến những cơ sở y tế khác thuộc trung ương ở Hà nội, tại đây bệnh nhân được truyền kháng sinh liều cao, đắt tiền với nhiều loại khác nhau, trong thời gian kéo dài, nhưng sau một thời gian vết mồ lành rồi lại tiếp tục rò, chẩy dịch. Một số bệnh nhân tìm đến bệnh viện thành phố đất Cảng, tại đây họ được cắt lọc, để hở vết thương, trong số đó có một vài bệnh nhân trên cơ sở xét nghiệm tại đó có được và kết luận nguyên nhân nhiễm trùng vết mổ là do vi khuẩn lao, đồng thời điều trị bằng các thuốc lao thông thường, không những vậy mà còn cả các thuốc sử dụng đề điều trị lao kháng thuốc. Dù rằng dựa trên các kết luận của Bệnh viện Bạch mai từ lần trước và hoàn cảnh xuất hiện bệnh, tôi có thể chắc chắn rằng nguyên nhân nhiễm khuẩn vết mổ này là do vi khuẩn lao không điển hình. Nhưng cũng không thể trách được người bệnh khi mà “ có bệnh thì vái tứ phương” dù rằng trước đó nguyên nhân gây bệnh đã được tìm ra và có phác đồ phù hợp. Ngoài ra việc cắt lọc trên diện rộng kết hợp với việc điều trị tuân thủ thuốc chưa tích cực cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến những trường hợp bệnh chưa lành. Bệnh do vi khuẩn lao không điển hình là một bệnh cho đến nay còn chưa có nhiều nghiên cứu về nguyên nhân, cơ chế cũng như phác đồ điều trị tối ưu, tuy nhiên điểm chung của vi khuẩn lao không điển hình này cũng như vi khuẩn lao đó là chữa bệnh bằng nội khoa là chính, thuốc phải dùng kéo dài, dùng kết hợp thuốc trong nhiều tháng, bền bỉ. Tuy nhiên kết quả đáp ứng điều trị còn phụ thuộc nhiều yếu tố như tuổi tác, cơ địa, đặc điểm kháng thuốc của vi khuẩn và khả năng tuân thủ điều trị của người bệnh



      Với sự chuẩn bị đầy đủ và tay nghề của các Bs Chẩn đoán hình ảnh, bệnh phẩm được lấy trực tiếp từ các vết thương, ổ dịch dưới vết thương, đồng thời được Bs Giải phẫu bệnh, Bs Vi sinh xử lý, bảo quản đúng tiêu chuẩn ngay tại chỗ. Ngoài những bệnh phẩm từ bệnh nhân này, những mẫu bệnh phẩm lấy từ những địa điểm trước đây thuộc khu vực phòng mổ và hệ thống cấp nước cho phòng mổ, một số dụng cụ mổ cũng được lấy nhằm xác định lại vi khuẩn.

      Cuối buổi khám bệnh, toàn thể bệnh nhân được tập trung nghe báo cáo kết quả từ Gs Thu, Ts Thuỷ, về những gì đã làm được chưa làm được và kế hoạch cụ thể trong thời gian tới với từng nhóm người bệnh trên cơ sở thăm khám trong buổi sáng. Phần đông bệnh nhân vui vẻ, thông cảm và chia xẻ với đoàn bác sỹ cũng như những cố gắng cụ thể của Bệnh viên Hà giang, nhưng cũng có một số bệnh nhân bầy tỏ phần vân lo lắng với tình trạng bệnh còn chưa tiến triển của mình cũng như những nguy cơ liên quan đến việc dùng thuốc khi cho con bú, một số bệnh nhân yêu cầu bệnh viện Hà giang phải có những hỗ trợ tài chính liên quan đến việc đi lại, ăn ở nằm viện trong quá trình điều trị… Cán bộ đoàn công tác cùng Bs Việt, giám đốc bệnh viện Hà giang trực tiếp giải đáp nhưng thắc mắc của bệnh nhân trên cơ sở khoa học và trong phạm vi có thể. Kết thúc buổi gặp mặt, đại diện đoàn Bệnh viện Bạch mai chuyển tới tất cả bệnh nhân mỗi người một túi quà từ Công đoàn bệnh viện nhân dịp chuẩn bị đón năm mới.



      Kết thúc chuyến đi, ngoài những thông tin thu thập được, phục vụ cho một đề tài kho học nhằm kiểm soát tốt hơn nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện thì chiến lợi phẩm quý nhất đoàn là hai hộp nhựa to đựng các loại bệnh phẩm. Mọi người nói đùa là quý hơn vàng, vì vàng có thể mua được chứ bệnh phẩm thì không phải lúc nào cũng mua được. Tôi muốn về trước, nên lại xin “vinh dự” được đi áp tải hai “ hộp vàng” cùng các chị khoa Vi sinh bệnh viện Phổi trung ương, và Bệnh viện Bạch mai, sử dụng xe cứu thương của đoàn lập tức rời Hà giang về Hà nội, mọi người trên xe không ai nói với ai, tất cả chỉ mong có thể sớm về được đến Hà nội, vì thời gian bệnh phẩm chưa được xử lý càng ngắn, càng có cơ hôi tìm thấy được vi khuẩn. Cả chặng đường gần 400 cây số, không phải chỗ nào cũng đẹp, vậy mà chỉ mất có gần 6 tiếng đồng hồ chúng tôi đã về tới Hà nội, lúc này là 21h ngày chủ nhật. Xe dừng lại tại Bệnh viện Phổi trung ương rồi quay ra ngay để chuyển thùng bệnh phẩm còn lại tới phòng xét nghiệm sinh học phân tử của Bệnh viện Bạch mai. Tôi phụ chị Huyền chuyển bệnh phẩm lên phòng nuôi cấy rồi về trước, hỏi chị sao không bảo thêm em kỹ thuật viên nào đến phụ, chị bảo “Chị phải tự tay làm thì chị mới tin”. Nhìn đồng hồ, tôi đoán có lẽ phải đến nửa đêm chị ấy mới cấy xong chỗ bệnh phẩm này. Thời tiết Hà nội mấy ngày hôm nay thật lạnh gia. Về đến nhà đã là 22h, tiếng chuông điện thoại reo, tiếng chị Huyền rộn rã từ đầu bên kia thông báo bệnh phẩm cấy chuyển từ lần xét nghiệm trước của Bệnh viện Bạch mai gửi đã mọc. Như vậy là có cơ hội để có thể xác định sớm hơn tên của con vi khuẩn lao không điển hình quá ác kia sớm hơn, khi đó chúng ta sẽ có phác đồ điều trị phù hợp nhất cho những bệnh nhân vết thương còn chưa ổn định. Tự nhiên tôi thấy trong lòng vui hơn, ấm áp hơn, không phải vì mùa xuân đang tới dần mà vì những nỗ lực, công sức, trí tuệ của những người thầy, người bạn đồng nghiệp của tôi và cả niềm tin, sự cảm thông từ những bệnh nhân nơi Hà giang chân mây.

      ThS. BS. Nguyễn Kim Cương
      Bộ môn Lao - Đại học Y Hà Nội
      Bệnh viện Phổi Trung ương
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác