• Hiện tượng Raynaud (Raynaud Phenomenon)

      01-02-14, 02:15
      Hiện tượng Raynaud (Raynaud Phenomenon)
      Hiện tượng Raynaud là một vấn đề về lưu thông máu. Cơ thể không vận chuyển đủ máu đến các chi, vì vậy chúng cảm thấy lạnh và tê bì.

      Hiện tượng Raynaud là gì?

      Hiện tượng Raynaud là một vấn đề về lưu thông máu. Cơ thể không vận chuyển đủ máu đến các chi, vì vậy chúng cảm thấy lạnh và tê bì. Phần lớn, tình trạng này kéo dài trong thời gian ngắn khi cơ thể bạn phản ứng quá mức với nhiệt độ lạnh.


      Màu trắng do dòng máu đến giảm, màu xanh do thiếu ô xy ở mô

      Có 2 loại hiện tượng Raynaud. Raynaud tiên phát được coi như bệnh Raynaud, và chiếm phần lớn các trường hợp. Raynaud thứ phát cũng được gọi là hội chứng. Nó thường ở dạng như một phần của bệnh khác.

      Bệnh nhân có thể không đề cập với bác sĩ về những triệu chứng của Raynaud. Phần lớn chúng gây phiền toái hơn là khuyết tật.

      Nguyên nhân của hiện tượng Raynaud?

      Raynaud nguyên phát vô căn. Raynaud thứ phát có thể là triệu chứng của những bệnh khác như lupus, xơ cứng bì, viêm khớp dạng thấp, hay xơ vữa mạch. Dùng thuốc, những dụng cụ gây rung trong vài năm, hút thuốc hay bị tê cóng có thể dẫn đến Raynaud.

      Những yếu tố nhất định như stress hay thuốc, có thể là nguyên nhân gây bệnh nhưng phổ biến hơn là do phơi nhiễm với lạnh. Lạnh làm cơ thể co mạch máu nhỏ đến da và giãn các mạch máu trung tâm để giữ ấm cơ thể. Với Raynaud, cơ thể phản ứng quá mức cần thiết và chống lại dòng máu qua mạch nhỏ đến da.

      Các triệu chứng của Raynaud.

      Đợt tấn công của Raynaud, cơ thể hạn chế dòng chảy đến các chi. Điều này làm cho ngón tay và ngón chân lạnh, tê cóng và rồi biến sắc trắng hay xanh tím. Khi dòng máu quay trở lại, chúng ấm, có thể đỏ và bắt đầu có nhịp đập và đau. Ít trường hợp gây ảnh hưởng đến mũi và tai.

      Một đợt tấn công thường kéo dài chỉ vài phút. Nhưng một số trường hợp có thể kéo dài hơn một giờ.




      Hiện tượng Raynaud: co thắt động mạch do lạnh, gây giảm tưới máu tạm thời các ngón tay

      Hiện tượng Raynaud được chẩn đoán như thế nào?

      Để chẩn đoán Raynaud, bác sĩ sẽ hỏi bạn vài câu hỏi về các triệu chứng và tiền sử. Họ cũng khám. Bác sĩ có thể không khám vào lúc có đợt tấn công của Raynaud bởi vì nó diễn ra đột ngột và nhanh chóng. Nên bác sĩ sẽ muốn bạn miêu tả cái gì đã xẩy ra khi bị cơn Raynaud.

      Không có test đơn giản nào mà bác sĩ có thể sử dụng để khám nếu bạn bị Raynaud. Bạn có thể kiểm tra máu hoặc những test khác để loại trừ các bệnh nhất định mà có thể cũng gây ra những triệu chứng tương tự.

      Điều trị Raynaud như thế nào?

      Nếu bị Raynaud thứ phát, hội chứng gây ra bởi bệnh khác, bác sĩ có thể chữa bệnh đó. Điều này có thể làm giảm nhẹ các triệu chứng Raynaud của bạn.

      Không có cách nào chữa trị cho Raynaud tiên phát, nhưng bạn có thể kiểm soát bởi những tác nhân gây ra nó. Tác nhân này bao gồm nhiệt độ lạnh, áp lực, khói thuốc, caffein, “cold medicine” như ephedrine tổng hợp và thuốc chẹn beta. Nhưng không được tự ý bỏ thuốc nếu bạn chưa hỏi bác sĩ.


      Hiện tượng Raynaud ở một phụ nữ 61 tuổi

      Bạn có thể ngăn những đợt tấn công của Raynaud với những mẹo chữa trị tại nhà:
      + Luôn giữ ấm cơ thể.
      + Đeo gang tay khi ra ngoài trời lạnh.
      + Đẹo gang tay khi bạn cầm đồ từ tủ lạnh hoặc ngăn đông.
      + Giữ chân ấm bằng cách đi tất len hoặc tất nhân tạo, sẽ tốt hơn tất cotton nguyên chất.
      + Cố gắng ngâm tay qua nước ấm. Nó có thể tăng dòng máu đến tay.

      Nếu không thể kiểm soát các triệu chứng bằng việc chữa trị ở nhà, bác sĩ có thể kê thuốc chẹn kênh Calcic ho bạn. Nó có thể tăng dòng máu đến đầu chi và làm giảm nhẹ các triệu chứng.

      Hiện tượng Raynaud – Các triệu chứng.

      Vị trí bị ảnh hưởng bởi hiện tượng Raynaud có thể:
      + Cảm giác lạnh và tê bì, như thể là chúng đang rơi bào trạng thái ngủ.
      + Chuyển sắc sang trắng hoặc xanh.
      + Chuyển sắc sang xanh, rồi đỏ khi nóng. Khi màu sắc thay đổi, các vị trí này có thể có nhịp đập, đau, tê hoặc lạnh hay dị cảm.

      Tay, chân, mũi, và tai có thể bị ảnh hưởng bởi hiện tượng Raynaud. Raynaud có thể ảnh hưởng 1 ngón hoặc vài ngón. Thận chí núm vú cũng có thể bị ảnh hưởng.

      Hiện tượng Raynaud – Khám và xét nghiệm

      Do đợt tấn công của hiện tượng Raynaud điển hình kết thúc nhanh chóng, bác sĩ phần lớn thường sẽ quyết định liệu bạn bị Raynaud hay không theo các triệu chứng mà bạn miêu tả. Bác sĩ sẽ hỏi tiền sử bệnh, khám thực thể, và làm xét nghiệm máu hoặc các test khác để loại trừ nguyên nhân thứ phát. Nếu có thể, bạn nên chụp lại ảnh về thay đổi màu sắc khi bạn có các triệu chứng. Và bạn có thể mang ảnh đó theo khi đi khám.


      Hiện tượng có ba màu là đỏ, trắng và xanh

      Bác sĩ cơ - xương - khớp hay da liễu có thể kiểm tra mạch máu nhỏ (mao mạch) ở giường các ngón tay bằng kính khếch đại. Được biết như soi mạch máu, cách kiểm tra mạch máu đơn giản này có thể giúp phân biệt giữa Raynaud tiên phát và Raynaud thứ phát.

      Hiện tượng Raynaud – Tổng quan chữa trị

      Không có cách điều trị cho Raynaud nguyên phát, mặc dù bệnh có thể kiểm soát hiệu quả. Bạn có thể hạn chế sự nguy hiểm của đợt tấn công bằng cách giữ ấm; cân bằng stress cảm xúc; và tránh các thuốc hay những chất ảnh hưởng đến dòng máu chảy, ví dụ như nicotin, caffeine, hay cold medicine chứa ephedrine giả. Tránh thuốc chẹn beta, thuốc dùng để điều trị cao huyết áp và rối loạn nhịp nhanh. Thuốc chẹn beta làm chậm nhịp tim và giảm co bóp cơ tim, thậm chí gây ít máu đến mao mạch và làm các triệu chứng của Raynaud tồi tệ hơn. Không được bỏ đơn thuốc bác sĩ kê có chẹn beta, nếu chưa hỏi bác sĩ của bạn.

      Nếu hiện tượng Raynaud không được kiểm soát tốt với chữa trị tại nhà và nó ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày của bạn, bác sĩ có thể kê thuốc giúp tăng lưu thông máu và giảm nhẹ triệu chứng. Những thuốc này có thể gồm thuốc hạ áp như chẹn kênh Calci, kem nitroglycerin, hay thuốc cải thiện sự căng cứng như sildenafil (Viagra).

      Có một vài cách chữa trị khác khả quan cho Raynaud. Nhưng chúng không áp dụng cho tất cả mọi người. Ví dụ cách điều trị thay thế khác bao gồm thuốc thảo dược hay liệu pháp phản hồi sinh học.

      Nếu Raynaud liên quan đến các bệnh khác, thuốc hay các hoạt động nhất định (Raynaud thứ phát), điều trị bệnh, ngừng thuốc hay các hoạt động này sẽ giúp giảm các triệu chứng của hiện tượng Raynaud.

      Hiện tượng Raynaud – Chữa trị tại nhà.

      Triệu chứng của hiện tượng Raynaud thường có thể được giảm nhẹ bởi chữa trị tại nhà.

      Để cản trở hoăc giảm các triệu chứng ảnh hưởng đến các chi:
      + Đeo găng bất cứ khi nào khi ra trời lạnh. Găng tay ấm hơn bao tay. Hailowpsb, bao tay dưới găng tay, sẽ làm tay bạn ấm hơn so với chỉ đeo bao tay.
      + Đeo găng tay khi lấy đồ từ ngăn đông hay tủ lạnh.
      + Uống nước ấm. Nó giúp duy trì nhiệt độ bên trong cơ thể bạn.
      + Khi uống nước lạnh từ cốc, chai, cần sử dụng vỏ cách nhiệt.
      + Giữ ấm tay bằng cách ngâm chúng trong nước ấm hay xoa hai tay với nhau. Cách này giúp tăng lượng máu đến tay, giảm đợt tái phát của hiện tượng Raynaud. Chú ý cẩn thận tránh bỏng tay dưới nước quá nóng.
      + Đi tất len, tống hợp hay cotton pha sẽ tốt hơn tất cotton nguyên chất. Bởi chúng giữ chân khô và ấm hơn do dễ thoát mồ hôi qua da hơn.
      + Dùng phấn để hấp thụ ẩm từ chân bạn. Do khi chân bạn bị ẩm ướt, chúng rất dễ bị lạnh.
      + Vận động tay nhanh vòng quanh cơ thể bạn (dạng cối xay gió), có thể giúp tăng dòng máu tới các ngón tay.

      Để giữ ấm cơ thể:
      + Mặc nhiều lớp quần áo ấm. Lớp trong nên được làm từ chất liệu như polypropylene có thể giúp thoát ẩm ra ngoài.
      + Đội mũ. Bạn nên biết rằng đầu mất nhiệt nhiều hơn so với các bộ phận khác.
      + Không mặc quần áo quá chặt. Nó có thể giảm hoặc ngừng lưu thông tuần hoàn.
      + Cố gắng giữ khô. Dùng áo vét và giầy ống không thấm nước, có thông khí. Ẩm làm bạn dễ bị cảm lạnh hơn.
      + Duy trì nhiệt độ phòng.

      Tóm lại:
      + Bỏ thuốc lá và hạn chế dùng caffein (trong cà phê, đồ uống nhẹ, và trà không thảo dược). Nicotin và caffein có thể làm mạch máu co nhỏ. Những thuốc này có thể gây ra các đợt tấn công của hiện tượng Raynaud hay làm đợt phát bệnh trở nên tồi tệ hơn.
      + Tránh những thuốc gây ra hay làm nặng thêm bệnh như thuốc ảnh hưởng đến lưu thông máu, bao gồm “cold medicine” chứa ephedrine tổng hợp; một vài thuốc chữa tim mạch; và thuốc chữa đau nửa đầu. Không tự ý bỏ thuốc theo đơn của bác sĩ như chẹn Beta. Hỏi bác sĩ, bạn có thể làm những gì để giảm ảnh hưởng của hiện tượng Raynaud khi bạn vẫn dùng những thuốc đó.
      + Uống nhiều nước để tránh tình trạng thiếu nước, cái mà có thể giảm lượng máu di chuyển qua mạch và làm xuất hiện cũng như tồi tệ hơn đợt phát bệnh của Raynaud.
      + Cố gắng ăn nóng trước khi đi ra ngoài. Mặc dù không có bằng chứng nào về điều này nhưng một số người tin rằng ăn làm tăng nhiệt và giúp giữ ấm cho cơ thể bạn.

      Quỳnh Nguyễn
      CLB Tiếng Anh - Đại học Y Hà Nội (HMU English Club)
      Theo: webmd.com
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác