• Dùng thuốc hóa chất trong điều trị ung thư như thế nào?

      by
      14-05-14, 17:16
      Dùng thuốc hóa chất trong điều trị ung thư như thế nào?
      Buồng tiêm tĩnh mạch là một dụng cụ hiện đại, sẵn có tại Việt Nam, sử dụng được lâu dài, rất hữu ích cho việc điều trị hóa chất trên bệnh nhân ung thư. Đặc biệt, vô cùng thuận lợi cho chăm sóc bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối.

      Bằng đường truyền tĩnh mạch


      Hầu hết các thuốc hóa chất để điều trị ung thư đều được truyền trực tiếp vào dòng máu tĩnh mạch nhỏ của bệnh nhân bằng một ống nhựa, nhỏ, mềm mại được gọi là catheter. Một kim tiêm được chích vào mạch máu ở cẳng tay hoặc cánh tay, khi kim được rút ra thì catheter được lưu lại trong lòng tĩnh mạch. Việc này được gọi là dùng thuốc bằng đường tĩnh mạch ngoại biên (tĩnh mạch nhỏ)

      Thuốc được truyền vào mạch máu bằng những cách sau:
      - Thuốc đưa vào tĩnh mạch nhanh trong vài phút, hay còn gọi là chích tĩnh mạch
      - Thuốc truyền vào tĩnh mạch trong thời gian từ 30 phút đến và giờ. Một hỗn hợp thuốc và dịch pha trong túi nhựa chuyên biệt hoặc chai nhựa- thủy tinh, nối với một sợi dây đưa vào bệnh nhân qua catheter. Tốc độ truyền được điều chỉnh bằng khóa điều chỉnh hoặc nút điều chỉnh trên máy truyền dịch. Một số trường hợp cần thiết, có thể lưu catheter lại từ 1 đến 7 ngày để duy trì việc truyền dịch liên tục với tốc độ nhất định và điều khiển bằng máy truyền dịch. Sau đó phải rút catheter truyền dịch ra. Cần phải chích một đường truyền mới cho mỗi lần hóa trị tiếp theo.


      Đặt buồng tiêm tĩnh mạch vào tĩnh mạch trung ương, giúp thuận lợi cho việc điều trị hóa chất và chăm sóc giảm nhẹ trên bệnh nhân ung thư. Ảnh: Terese Winslow LLC

      Bất lợi: Kim và catheter đặt ở tĩnh mạch tay- tĩnh mạch nhỏ, sẽ gây những sẹo và gây tổn hại tĩnh mạch trong suốt quá trình truyền hóa chất lâu dài. Càng về sau thì tổn thương này sẽ gây khó khăn cho công việc của các điều dưỡng, do mỗi lần phải làm đường truyền trên một tĩnh mạch sẵn bị tổn thương. Bệnh nhân cũng sẽ không cảm thấy dễ chịu nếu như việc lập đường truyền không thuận lợi, cảm giác đau đớn, bất tiện, nhất là đối với các bệnh nhân mệt mỏi, suy kiệt, đau mãn tính do ung thư.

      Vì vậy, một lựa chọn khác cho việc điều trị hóa chất là truyền vào tĩnh mạch lớn, gọi là tĩnh mạch trung ương, gần tim hơn để hóa chất đi ngay vào vòng tuần hoàn lớn, hạn chế hiện tượng tổn thương tĩnh mạch nhỏ (ngoại vi).

      Thuận lợi của việc có đường truyền tĩnh mạch trung ương là: Truyền thuốc thuận tiện hơn, hạn chế được việc gây tổn hại tĩnh mạch của hóa chất, ngoài có thể lấy máu xét nghiệm khi cần thiết một cách dễ dàng mà không phải chích lại.

      Có rất nhiều loại catheter tĩnh mạch trung ương:
      - Loại ống mềm, có thể cố định ở ngoài da vùng cổ, hoặc vùng ngực mà không cần dùng kim chích.
      - Loại buồng tiêm tĩnh mạch, hình dáng như một cái trống nhỏ, có đường nối liền với tĩnh mạch trung ương. Buồng tiêm này có thể lưu dài hạn tại vị trí ngực, hoặc cổ hoặc cánh tay (đến tối đa 10 năm). Cần một loại kim đặc biệt chích qua da đến buồng tiêm khi sử dụng.

      Sự cần thiết một đường truyền trung ương đủ lớn, đủ tốt để hoàn thành một hay nhiều bước trong phác đồ điều trị hóa chất giúp cho việc làm của nhân viên y tế thuận lợi hơn, đồng thời tạo cảm giác an tâm và dễ chịu hơn cho bệnh nhân. Nhiều bệnh nhân được đặt buồng tiêm tĩnh mạch ngay từ khi khởi đầu liệu trình hóa chất điều trị ung thư, hoặc ngay sau phẫu thuật ung thư đã ổn định. Bác sỹ sẽ là người tư vấn và lên kế hoạch lựa chọn loại buồng tiêm phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.


      Buồng tiêm tĩnh mạch là một dụng cụ hiện đại, sẵn có tại Việt Nam, sử dụng được lâu dài, rất hữu ích cho việc điều trị hóa chất trên bệnh nhân ung thư. Đặc biệt, vô cùng thuận lợi cho chăm sóc bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối. Ảnh: B. Braun

      Bằng các đường khác:

      Dựa vào bệnh cảnh ung thư và loại thuốc mà có thể sử dụng theo một trong những cách khác:
      - Uống : Dễ thực hiện, có thể dùng thuốc tại nhà. Tuy nhiên với điều trị ung thu, cần phải tuân thủ liệu trình điều trị: đúng liều, đúng thời gian.
      - Truyền vào khoang tủy sống: Thuốc được chích vào tủy sống, theo dịch tủy sống đi lên não gọi là dịch não tủy. Thuốc có thể chích từng đợt vào dịch não tủy hoặc có thể đặt buồng tiêm tủy sống - chôn dưới da, để thực hiện đến khi hoàn tất liệu trình điều trị.
      - Truyền động mạch: Gọi là hóa trị vùng. Thuốc được truyền vào động mạch để điều trị chon lọc vùng cơ thể như gan, cánh tay, chân… Phương pháp này nhằm hạn chế ảnh hưởng của hóa chất lên các cơ quan khác của cơ thể.
      - Truyền thuốc vào các khoang cơ thể: Khoang phúc mạc, khoang lồng ngực.
      - Tiêm bắp
      - Tiêm lên vùng tổn thương: Điều trị một số bệnh ung thư da…
      - Thuốc dán.

      Bác sỹ Bùi Hạnh Tâm
      Bệnh viện Đại học Y Dược, Thành phố Hồ Chí Minh

      Để được tư vấn và trả lời các thắc mắc, mời bạn đặt câu hỏi TẠI ĐÂY
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác