• Dịch bệnh Ebola: Đừng cố reo rắc nỗi sợ hãi

      by
      08-08-14, 17:41
      Dịch bệnh Ebola: Đừng cố reo rắc nỗi sợ hãi
      Các cơ quan y tế đang làm những điều đúng đắn là thông tin về bệnh và tăng nhận thức về nguy cơ. Nhưng cái mà tớ sợ vãi cả ra là truyền thông đại dịch của các báo “lá cải” trên mạng.

      Đánh giá về nguy cơ dịch Ebola, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật và Phòng dịch châu Âu có nhận xét như sau(i): nếu một ca nhiễm Ebola xảy ra ở thành viên trong khối EU, không thể loại trừ được khả năng lây nhiễm thứ phát ví dụ trong môi trường y tế hoặc giữa những người có tiếp xúc gần (thành viên gia đình, họ hàng) đặc biệt là trước khi bị nghi ngờ nhiễm Ebola và triển khai các phương pháp chống nhiễm khuẩn thì nguy cơ nhập khẩu bệnh vào EU được coi là rất thấp, đặc biệt nếu những người đi du lịch trở về được thông tin chính xác và nhận thức được nguy cơ.


      Các bác sĩ đang điều trị và lấy số liệu lâm sàng của một bệnh nhân mắc bệnh Ebola trong vụ dịch sốt xuất huyết Embola năm 2007-2008 tại thành phố Bundibugyo của Uganda. Ảnh: PLOS

      Các cơ quan y tế đang làm những điều đúng đắn là thông tin về bệnh và tăng nhận thức về nguy cơ. Nhưng cái mà tớ sợ vãi cả ra là truyền thông đại dịch của các báo “lá cải” trên mạng.

      Hai vấn đề chính phải đương đầu trong đại dịch là “đánh giá gánh nặng bệnh tật theo khía cạnh về sinh học – nhân khẩu học” và “các tác động tâm lý”, tương ứng, quyết định để quyết định can thiệp kiểm soát dịch được thúc đẩy bởi (1) sự đánh giá xác suất mắc và tử vong và (2) sự sợ hãi (ii).

      Hiển nhiên các báo “lá cải” chẳng thấy giúp gì cho vấn đề (1) nhưng họ lại làm rất tốt vấn đề (2), đó là đang tích cực một cách “hung hãn” để reo rắc sự sợ hãi và câu “view”.

      Ví dụ về đại dịch cúm cho thấy tác động tâm lý do truyền thông gây ra vô cùng mạnh mẽ. Ở Hi Lạp, phản ứng sinh tồn do ảnh hưởng tâm lý bởi truyền thông dẫn tới trên một triệu liệu vắc-xin cúm được bán hết, chủ yếu do người dân tự mua; những người không được đánh giá nguy cơ cúm, không phải người được ưu tiên lại được tiêm vắc-xin nhiều hơn so với những đối tượng dễ bị tổn thương. Điều này dẫn đến tình huống là rất nhiều người cần vắc-xin, bao gồm người già và bệnh nhân suy giảm miễn dịch lại không thể tiếp cận được với vắc-xin này (iii).

      Việc tiếp cận đại dịch bằng sự sợ hãi và phản ứng quá mức có thể nguy hại tới cộng đồng vì chúng làm xuất hiện những giải pháp sai lầm khi đáp ứng với đại dịch có thể xảy ra (iii)

      Trong những ngày này, trên mạng có nhiều báo “lá cải” liên tiếp xào đi xào lại những bức ảnh khủng bố, máu me và gắn vào đó cái mác đại dịch Ebola giết người kinh hoàng.

      Quay lại các trò mèo của mấy cái "lá cải":

      1) Triệu chứng của Ebola: những ngày này nghiễm nhiên nghĩ đến Ebola là mọi người nghĩ tới mấy cái ảnh phỏng nước xuất huyết hoại tử. Nhưng thống kê cho thấy triệu chứng xuất huyết lại bao gồm đi ngoài phân đen (10%), chảy máu kéo dài nơi tiêm truyền, nôn máu, chảy máu chân răng, ho máu, tiểu máu, chảy máu âm đạo (5%) (iv). Đố ai tìm được cái báo nào dẫn nguồn ảnh triệu chứng Ebola như thấy nhan nhản trên mạng những ngày này.

      2) Gắn Ebola với Vanga, hủy diệt: truyền thông “lá cải” biết là còn lâu mới trở thành Alfred Hitchcock nên lại quay về mấy chiêu cũ mèm. Mấy “lá cải” đang làm là khuyến khích một hiện tượng: khi cộng đồng đối mặt với đại dịch, điển hình còn người sẽ quay trở về tôn giáo để chờ đợi một đáp ứng với cái được coi là sự đe dọa với xã hội (ii).

      Tóm lại, là truyền thông “cải xanh” không những không giúp ngành y tế giải quyết những vấn đề gánh nặng bệnh tật bằng cách thông tin và đánh giá chính xác nguy cơ mà đang reo rắc nỗi sợ hãi. Con người vốn sợ dịch bệnh từ hàng triệu năm nay nên thôi thì không dám nói “cải dốt” mà đành nói là “cải ngọt” vậy.

      Bài viết này phản ánh quan điểm riêng của tác giả, không phản ánh quan điểm của các cơ quan, công ty, tổ chức... mà tác giả đang công tác hay cộng tác.


      (i) Rapid Risk Assessment Outbreak of Ebola virus disease in West Africa, update 1/8/2014

      (ii) Epidemics and fear, Editorial: Epidemics and fear - Damme - 2001 - Tropical Medicine & International Health - Wiley Online Library

      (iii) Reaction to the threat of influenza pandemic: the mass media and the public, Reaction to the threat of influenza pandemic: the mass media and the public

      (iv) Clinical Manifestations and Case Management of Ebola Haemorrhagic Fever Caused by a Newly Identified Virus Strain, Bundibugyo, Uganda, 2007–2008, Clinical Manifestations and Case Management of Ebola Haemorrhagic Fever Caused by a Newly Identified Virus Strain, Bundibugyo, Uganda, 2007–2008


      ThS. BS. Vũ Quốc Đạt
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác