• Đau lưng: cách nhận biết, điều trị và dự phòng

      by
      05-02-14, 12:10
      Đau lưng: cách nhận biết, điều trị và dự phòng
      Mục đích của việc chữa trị chứng đau lưng là làm sao giúp lưng hết bị đau và có thể di chuyển lại được như bình thường.

      1. Đau lưng là gì?


      Ai trong chúng ta cũng đã có ít nhất một lần bị đau lưng hay mỏi cổ. Đau lưng quả thực là một triệu chứng phổ biến nhất ở người lớn, và có khả năng dẫn đến mất việc làm khá cao, chưa kể đến việc mất thời gian và tiền bạc cho việc chữa trị chứng bệnh này. Chứng đau lưng bao gồm đau cơ, đau gân/dây chằng, thoát vị đĩa đệm, gẫy xương, và một số vấn đề khác. Thông thường, nguyên nhân dẫn đến đau lưng thường đã bị tích tụ qua một thời gian dài.


      2. Xương cột sống


      Xương cột sống được tạo bởi tổng cộng 24 đốt xương sống xếp chồng lên nhau, giúp chúng ta vừa đứng thẳng được mà cũng vừa uyển chuyển cử động được.

      Xương cột sống bình thường sẽ có hình chữ S khi nhìn từ bên hông, và là cấu trúc chính để nâng đỡ cơ thể. Nó cũng là nơi bảo bọc tủy sống, bảo đảm việc các dây thần kinh dẫn chuyền cảm giác và việc kiểm soát mọi di chuyển của cơ thể đến các bộ phận.


      3. Điều gì dẫn đến đau lưng?


      Nguyên nhân chính dẫn đến đau lưng chủ yếu là do những thói quen xấu của chính chúng ta, lặp đi lặp lại qua thời gian, dẫn đến đau lưng. Những thói quen xấu này bao gồm:
      - Ngồi không đúng tư thế
      - Hoạt động quá mức khi làm việc hoặc khi vui chơi
      - Ngồi không đúng cách khi ở bàn làm việc hoặc ở sau tay lái
      - Đẩy, kéo, nâng vác vật nặng không đúng cách

      Có khi hậu quả của những thói quen xấu kể trên là tức thời, nhưng đa phần thường sẽ chỉ thấy được sau một thời gian dài. Một trong những loại đau lưng phổ biến nhất là do căng cơ quanh cột sống quá mức. Mặc dù loại căng cơ này có thể xảy ra ở bất kỳ đâu, nhưng phổ biến nhất là thường xảy ra ở cuối lưng, và kế đó là ở chân cổ.

      Cũng có khi đau lưng xảy ra không vì lý do cụ thể nào cả, và được gọi là chứng đau lưng không cụ thể. Điều này có thể xảy ra khi cơ bị yếu đi và không thể bảo đảm cho việc đi lại, hay các hoạt động bình thường của cơ bắp như cúi người xuống, hoặc giãn người ra. Cũng có khi đau lưng xảy ra là do cơ bị căng thẳng, hoặc do căng thẳng đầu óc, hoặc/và thiếu ngủ.

      Ngoài ra, chứng căng cơ có thể dẫn đến đau lưng kinh niên. Căng cơ có thể xảy ra do bị căng thẳng đầu óc hoặc do các vấn đề tình cảm cá nhân.

      Việc căng cơ do nâng vác các vật nặng hay chỉ đơn giản là do hắt xì hơi thì đều gây ra đau đớn ngang nhau.

      Việc mang thai cũng thường dẫn đến đau lưng. Các thay đổi về tiết tố cũng như thay đổi về trọng lượng của cơ thể đều có thể dẫn đến việc cột sống và chân phải hoạt động quá sức.

      Chấn thương do hoạt động thể thao, tai nạn, hay té ngã đều có thể dẫn đến đau lưng từ nhẹ đến nặng, và có thể làm tổn thương nghiêm trọng xương cột sống cũng như tủy sống.


      4. Những triệu chứng của đau lưng là gì?


      Đa phần chứng đau lưng xảy ra là do những thói quen xấu của chúng ta, lâu dần tích lũy dẫn đến đau lưng. Ngoài ra đau lưng cũng xảy ra tai nạn, chấn thương trong thể thao, hay hoạt động cơ quá sức. Tuy mỗi trường hợp đau lưng mỗi khác nhưng triệu chứng thường giống nhau, bao gồm những biểu hiện sau:
      - Cột sống, từ gáy cho đến đốt sống cụt, thường xuyên bị đau và cứng nhắc, không được uyển chuyển nữa.
      - Bị đau mạnh ở vùng cổ, lưng trên, hoặc vùng lưng dưới, nhất là sau khi khuân vác vật nặng hoặc làm việc cơ bắp quá sức. Đau lưng trên cũng có thể là dấu hiệu bị đau tim hoặc các trường hợp bệnh nguy hiểm đến tính mạng khác.
      - Đau kinh niên vùng giữa lưng hoặc đáy lưng, nhất là sau khi đã đứng hoặc ngồi quá lâu.
      - Cơn đau bắt đầu từ lưng dưới, lan từ từ đến vùng mông, rồi đến đùi, bắp chân, và các đầu ngón chân.
      - Phần lưng dưới sẽ bị co giật gân nặng mỗi lần cố gắng đứng thẳng.


      5. Khi nào thì nên khám bác sỹ?


      - Khi bạn bị tê, bị ngứa râm ran như kiến bò, hoặc bị yếu tay chân, thì đó chính là dấu hiệu tủy sống của bạn đã bị tổn thương.

      - Khi chứng đau lưng kéo dài xuống tận phía sau chân thì có nghĩa là bạn đang bị đau thần kinh tọa (sciatica).

      - Nếu khi nào bạn ho hoặc cúi người ở ngang hông và cơn đau tăng lên gấp bội, thì đây là dấu hiệu bạn bị thoát vị đĩa đệm.

      - Khi cơn đau đi kèm với cơn sốt, tiểu rát, hoặc nước tiểu bị nặng mùi hôi, thì có nghĩa là có thể bạn đã bị nhiễm trùng.

      - Khi bạn bắt đầu mất dần kiểm soát với ruột và bàng quang.

      Ngoài ra còn có những nhân tố quan trọng khác dẫn đến đau lưng như:
      - Lịch sử bệnh án có liên quan đến ung thư.
      - Bạn tự dưng bị sụt ký mà không hề ăn kiêng.
      - Bạn sử dụng thuốc kích thích hoặc một loại thuốc nào đó và chúng khiến hệ thống miễn dịch của bạn yếu đi.
      - Lịch sử bệnh án bị chấn thương.
      - Những cơn đau càng lúc càng tệ hơn, ngay cả khi bạn không làm gì cả.
      - Những cơn đau kéo dài hơn một tháng.
      - Chứng đau vào ban đêm.
      - Không thuyên giảm với các phương pháp trị liệu đau lưng trước đó.
      - Có lịch sử bệnh án về việc sử dụng ma túy.


      6. Phát hiện chứng đau lưng thế nào?

      Trước khi điều trị đau lưng cho bạn, bác sỹ sẽ làm một số thử nghiệm ví dụ như kiểm tra tầm di chuyển của bạn và tìm ra chỗ nào khiến bạn khó chịu khi di chuyển.

      Thí nghiệm trên mẫu máu và nước tiểu để biết rõ xem chứng đau lưng của bạn có bị gây ra bởi nhiễm trùng hay những lý do khác liên quan đến cả cơ thể hay không.

      Bạn cũng sẽ được chụp X-quang để kiểm tra xem xương có bị gãy hay hỏng chỗ nào không. Để kiểm tra vùng cơ ví dụ như thoát vị đĩa đệm, chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể sẽ cần thiết. Chụp vi tính cắt lớp (CT scan) có thể được dùng để thay thế cho những ai không có khả năng chụp MRI.

      Thông thường chụp X-quang và các phương pháp tái tạo hình ảnh khác được dùng để kiểm tra những chấn thương trực tiếp ở lưng, ví dụ như sốt đau lưng, hoặc mất cảm giác tay chân, hoặc yếu tay chân. Để kiểm tra xem cơ hay dây thần kinh có bị tổn thương hay không, điện cơ đồ (electromyogram-EMG) sẽ hiệu quả hơn.

      Tuy nhiên, không phải lúc nào việc nghiên cứu các hình chụp cũng giúp đưa ra kế luận xác đáng cho việc đau lưng. Có nhiều trường hợp không hề có chứng đau lưng chút nào, mặc dù nếu kết luận từ phim, hình thì họ lẽ ra đã bị đau lưng rồi.


      7. Làm sao để chữa đau lưng?


      Mục đích của việc chữa trị chứng đau lưng là làm sao giúp lưng hết bị đau và có thể di chuyển lại được như bình thường. Một việc chữa trị đơn giản nhất để giảm đau lưng gây ra do làm việc quá sức hoặc do bị tổn thương nhẹ đó là thay đổi các hoạt động thường ngày cho nhẹ nhàng hơn. Có thể chườm túi lạnh, hoặc dùng acetaminophen (Tylenol), aspirin, hay một loại thuốc chống viêm nào đó để giảm đau và giảm viêm. Sau khi viêm đã thuyên giảm, thì việc dùng túi nóng để đặt lên chỗ bị viêm sẽ giúp giảm đau đáng kể.

      Việc nằm nghỉ trên giường thực ra lại khiến việc hồi phục đau lưng chậm hơn và tệ hơn. Trong đa số trường hợp, bệnh nhân có thể bắt đầu lại các hoạt động (không quá sức) bình thường trong vòng 24 đến 72 tiếng đồng hồ sau khi được điều trị. Sau đó bệnh nhân sẽ phải theo một chế độ luyện tập thể dục nghiêm túc và hoặc/ dùng vật lý trị liệu, bao gồm việc mát-xa, dùng sóng siêu âm, hồ sủi bọt, áp túi nóng, hoặc những chương trình thể dục thể thao phù hợp cho từng cá nhân để giúp lấy lại sức khỏe của cột sống nhanh nhất! Việc tăng cường sức khỏe cho cả vùng bụng lẫn vùng cơ lưng là cần thiết để giữa cột sống thăng bằng. Bạn cũng có thể giảm thiểu các chấn thương cột sống trong tương lai bằng việc học hỏi và thưc hành những bài luyện tập cơ bắp nhẹ nhàng, nhất là tập thể thao đúng cách, và luôn giữ đúng tư thế khi bạn đứng hay ngồi.

      Nếu chứng đau lưng vẫn không hết, thì bác sỹ sẽ kê toa cho bạn uống thuốc Tylenol, aspirin, hay ibuprofen để giảm viêm, hoặc/và đi kèm với các thuốc giảm đau khác như Vicodin hay Percocet. Cũng có trường hợp bác sỹ sẽ kê toa cho bạn thuốc làm thư giãn cơ. Nhưng những loại thuốc này tác động trực tiếp lên não, không phải trên cơ, và do đó thường dẫn đến xây xẩm choáng váng, và sự phụ thuộc do nghiện ở mức độ nhẹ. Ngoài ra thuốc chống trầm cảm và thuốc chống co giật cũng được dùng cho việc điều trị khi đau lưng gây ra do dây thần kinh bị kích thích. Mặc dù được sử dụng khá thường xuyên, nhưng việc dùng thuốc kích thích qua đường miệng không được hiệp hội các Bác Sỹ Mỹ (American College of Physicians – ACP) khuyến cáo cho việc chữa trị đau lưng dưới.

      Khi chứng đau lưng trở thành kinh niên, thuốc chống trầm cảm như Cymbalta (duloxetine) có thể hữu hiệu cho việc điều trị.

      Nếu bác sỹ của bạn không giúp bạn giảm đau lưng được, thì họ có thể sẽ giới thiệu bạn đến một chuyên viên chữa trị đau lưng. Những chuyên viên này đôi khi sẽ tiêm thuốc kích thích (steroid) hoặc thuốc gây tê trực tiếp vào lưng để giảm đau tức thời. Nếu bạn bị thoát vị đĩa đệm hoặc dây thần kinh bị lệch ra khỏi tủy sống, thì phẫu thuật sẽ có thể cần thiết.

      Một tấm đệm cứng vừa phải có thể giúp việc chữa trị đau lưng hiệu quả hơn nhiều!

      Đối với những bệnh nhân bị đau lưng kinh niên và dây thần kinh đã bị tổn thương, thì một số phương pháp chữa trị dây thần kinh mới phát triển gần đây có thể sẽ hữu ích, ví dụ như việc cắt bỏ tần số vô tuyến (radiofrequency ablation). Đây là một quá trình chuyển tải kích thích xung điện đến những dây thần kinh cụ thể và khiến chúng bớt nhạy cảm với nỗi đau, hoặc là chuyển tải xung điện vừa đủ để hủy hoại dây thần kinh tạo ra cảm giác đau đớn. Một số bác sỹ cho rằng phương pháp này không thực sự hữu hiệu.

      Một số bác sỹ khác ủng hộ việc sử dụng một dụng cụ kích thích điện thần kinh xuyên thấu (transcutaneous electrical nerve stimulator – TENS), mặc dù việc dùng TENS cũng chưa được kết luận là có hiệu quả cho việc chữa trị đau lưng hay không. Điện cực khi được áp vào cơ thể sẽ dẫn chuyền một dòng điện nhẹ giúp giảm đau. TENS không gây đau đớn và có khả năng làm giảm cơn đau của những bệnh nhân bị bệnh thần kinh đái tháo đường. Tuy nhiên việc dùng TENS để chữa trị đau lưng dưới lại không hiệu quả và không được hội Hàn Lâm Thần Kinh Học của Mỹ (American Academy of Neurology – AAN) khuyến cáo.

      Trong trường hợp bệnh nhân bị đau lưng kinh niên do dây thần kinh đã bị tổn thương, việc phẫu thuật để cắt bỏ dây thần kinh (rhizotomy) sẽ có thể cần thiết để ngăn chặn việc truyền tín hiệu đau đớn lên não. Phương pháp này chỉ hữu hiệu khi đau lưng gây ra bởi ma sát trên bề mặt của hai khớp xương cột sống, nhưng không có tác dụng trong việc chữa trị thoát vị đĩa đệm.

      Các chuyên viên nắn khớp xương (chiropractors) cũng rất hữu hiệu trong việc chữa trị chứng đau lưng, nhất là chứng đau lưng dưới cấp tính, nhưng lại không hiệu quả lắm với chứng đau lưng mãn tính. Một số nhà nghiên cứu cho rằng việc chữa trị đau lưng cấp tính với các chuyên viên nắn khớp xương sẽ giúp ngăn cản đau lưng mãn tính xảy ra. Tuy nhiên cũng có những bác sỹ cảnh báo nguy hiểm về một số bước các chuyên viên nắn khớp xương hay sử dụng, nhất là việc xoay cổ quá nhanh. Các phương pháp nắn xương thường bao gồm uống thuốc phù hợp, điều chỉnh cột sống, vật lý trị liệu, và tập thể dục.

      Châm cứu cũng là một cách hữu hiệu khác. Nó có thể được áp dụng một mình hoặc chung với các phương pháp trị liệu khác. Viện Sức Khỏe Quốc Gia của Mỹ (National Institutes of Health – NIH) đã tuyên bố châm cứu là một phương pháp chữa trị hợp lý cho những bệnh nhân đau lưng dưới.

      Nếu bạn đau lưng do bị căng thẳng tâm lý, bạn nên đến gặp một chuyên viên trị liệu tâm lý để chữa trị. Quá trình điều trị sẽ bao gồm việc giảm căng thẳng, giúp thích ứng môi trường tốt hơn, và các kỹ năng giúp bạn tự thư giãn, để giúp bạn giảm đau lưng, và thậm chí, giảm cả trầm cảm.

      Nếu bạn đau lưng do căng cơ, phản hồi sinh học (biofeedback) sẽ là một phương pháp chữa trị đau lưng hiệu quả, giúp bạn giảm đau, giảm thuốc, và tăng cường chất lượng cuộc sống. Phương pháp này sẽ tập cho cơ bạn thích ứng với mọi căng thẳng tốt hơn.

      Alexander Technique, Pilates, và Feldendkrais Method là những bài tập đặc biệt giúp cơ thể bạn điều phối hài hòa hơn và nhờ thế, sẽ bớt bị đau và thư giãn hơn. Một số động tác yoga cũng có khả năng giảm đau, tăng sự linh hoạt, khỏe khoắn, và thăng bằng của cơ thể. Ngoài ra yoga cũng có thể giúp bạn giảm căng thẳng và thoải mái về tâm lý hơn.

      Các phương pháp trị liệu liên quan đến nước như bơi lội và các bài tập thể dục cũng có thể tăng độ linh hoạt và giảm đau cho những ai bị đau lưng kinh niên vì nước là môi trường hoàn hảo và an toàn cho những bài tập của người bị đau lưng.

      Đối với những ai bị đau lưng kinh niên thì phẫu thuật là phương pháp cuối cùng, chỉ nên áp dụng khi các biện pháp chữa trị khác không hiệu quả và các lợi ích cũng như tác hại của việc phẫu thuật đã được bàn bạc kỹ lưỡng.

      8. Làm sao để tránh đau lưng?

      Giữ một cuộc sống lành mạnh là cách tốt nhất để tránh đau lưng. Làm việc/nâng vác nặng quá sức sẽ rất dễ gây đau lưng. Tập thể dục thường xuyên để giữ cơ bụng và cơ lưng cứng chắc. Hút thuốc lá khiến cho cột sống mau lão hóa, do đó, nên tuyệt đối tránh hút thuốc hoặc ở gần những người hút thuốc.



      Tập đứng, ngồi, nằm, di chuyển đúng tư thế sẽ giúp giảm thiểu đau lưng. Trước hết, đứng dựa thẳng gót chân vào tường. Bắp chân, mông, vai, và lưng đều phải chạm tường hết. Bạn sẽ có thể luồn vừa đủ độ dày một bàn tay phía sau lưng bạn. Sau đó, bước tới và đứng thẳng. Nếu như tư thế đứng của bạn có thay đổi so với lúc đứng dựa sát tường, thì bạn cần phải chỉnh sửa ngay. Nếu công việc của bạn phải đứng cả ngày, bạn nên đi dép không có đế cao gót và có vòm hỗ trợ tốt. Đồng thời bạn nên kiếm một cái hộp hoặc một cái đế cao khoảng 15cm để thỉnh thoảng nghỉ một chân lên đó.

      Tư thế ngồi còn quan trọng hơn nữa. Một cái ghế tốt sẽ giúp hông bạn ngồi thoải mái và không chạm và phần sau của đầu gối. Ghế ngồi phải được chỉnh ở một góc 10 độ, và lưng tựa vào vừa khớp. Nếu cần thiết, bạn có thể dùng một đệm hình nêm (wedge-shaped cushion) để chèn vào giữa lưng và ghế ngồi. Chân bạn phải được đặt bằng phẳng trên sàn nhà. Cánh tay trước cần được đặt trên bàn làm việc với khuỷu tay được đặt ở một góc phù hợp, dễ chịu.

      Và sau cùng, hãy hỏi bác sỹ, huấn luyện viên thể dục, hay huấn luyên viên yoga, hoặc thầy dạy tai-chi của bạn về những bài tập giúp lưng vững và khỏe hơn, để giúp giảm thiểu nguy cơ đau lưng, giúp lưng khỏe mạnh, linh hoạt, và luôn ở trạng thái cân bằng.

      Nguyễn Thị Thanh Minh
      Theo: WebMD
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác