• Cải cách đào tạo y khoa: ngữ văn cần nhưng chưa đủ!

      by
      21-10-14, 19:40
      Cải cách đào tạo y khoa: ngữ văn cần nhưng chưa đủ!
      Ngay khi có thông tin về việc "Dùng môn văn xét tuyển ngành y" mặc dù còn nhiều ý kiến khác nhau xung quanh vấn đề này, tuy nhiên, phần lớn sinh viên y và những người đang làm việc trong ngành y đều thấy có sự bất cập với đa số phản đổi và cho rằng không phù hợp. Nay chúng tôi xin giới thiệu bài viết khá sâu sắc của Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm về chủ đề tuyển dụng và đào tạo trong trường đại học y nhằm giúp các bạn hiểu hơn vấn đề đang được tranh luận sổi nổi.


      Ngay khi có thông tin về việc "Dùng môn văn xét tuyển ngành y" mặc dù còn nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề này, tuy nhiên, phần lớn sinh viên y và những người đang làm việc trong ngành y đều thấy có sự bất cập với đa số phản đổi và cho rằng không phù hợp


      Gần đây ý kiến đưa môn văn vào xét tuyển đầu vào các trường y (cụ thể là cho hệ đào tạo bác sĩ đa khoa) đang được tranh luận sôi nổi. Nhiều người ủng hộ nhưng không ít người phản đối. Tôi thấy để tạo nên một cuộc cách mạng trong đào tạo Y khoa,việc đưa môn văn vào nội dung xét tuyển là cần nhưng chưa đủ.

      Chất lượng bác sĩ và chất lượng đào tạo bác sĩ hiện nay ở các trường đại học y khiến nhiều người tâm huyết với ngành không khỏi lo ngại. Đào tạo theo hệ cử tuyển, tuyển sinh với số lượng lớn trong khi không có cở thực tập, cơ sở vật chất thiếu thốn, phương pháp dạy và học lạc hậu,… sẽ để lại nhiều thế hệ bác sĩ có chất lượng thấp mà phải mấy chục năm nữa mới giải quyết xong hậu quả.

      Nghị quyết của Bộ chính trị đã chỉ rõ: Nghề y là một nghề đặc biệt cần được tuyển dụng, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt. Tuy nhiên cho đến nay cả 4 nội dung này chưa có một nội dung nào được thực hiện tốt.

      Trong khuôn khổ bài viết này tôi chỉ muốn đề cập đến 2 nội dung là tuyển dụng và đào tạo.

      Tuyển dụng

      Hệ thống tuyển dụng của ta trước đây lấy 3 môn thi là toán, hóa và sinh, đây là hệ thống thi tuyển khá lạc hậu và không cho phép chọn đúng những người muốn và có khả năng học để làm bác sĩ. Vì vậy mặc dù nhiều sinh viên vào trường Đại học Y Hà Nội hoặc Trường Đại học Y dược thành phố Hồ Chí Minh với điểm thi cao ngất ngưởng nhưng vẫn không phải là những sinh viên ưu tú trong các năm tiếp theo hoặc là các bác sĩ giỏi sau khi tốt nghiệp. Hệ thống thi tuyển sinh viên trường y của ta rất khác so với hệ thống thi tuyển ở các nước tiên tiến.

      Các trường y ở Mỹ, nhiều trường y ở Úc và nhiều trường y ở các nước khác hiện nay đào tạo bác sĩ theo chương trình 7 năm, tuyến sinh đầu vào là các sinh viên đã tốt nghiệp một trường đại học sau đó tiếp tục học 4 năm chương trình y khoa rồi tiếp tục chương trình nội trú từ 3-5 năm thậm chí là 7 năm. Các ưu điểm của tuyển sinh từ các sinh viên đã tốt nghiệp một trường đại học là:

      1. Sinh viên đã đủ trưởng thành để bảo đảm việc chọn học ngành y là một quyết định chính xác do đó có động cơ mạnh mẽ để theo đuổi một chuyên ngành mà quá trình học tập vất vả, căng thẳng và một nghề mà quá trình hành nghề luôn có nhiều áp lực.

      2. Sinh viên đã trải nghiệm với phương pháp học đại học, thể chất đã phát triển tốt và đủ để theo đưổi một chương trình học tập rất nặng.

      Tuy nhiên quá trình tuyển chọn sinh viên vào trường y rất khắt khe chứ không phải đơn giản là đào tạo liên thông như ở Việt Nam. Các tiêu chuẩn để xét tuyển bao gồm:

      1. Kết quả học tập tại 1 trường đại học trước đó phải là loại giỏi hoặc xuất sắc.

      2. Đạt điểm cao trong kì thi viết gọi là GAMSAT (ở Úc) hoặc MCAT (ở Mỹ).

      Nội dung kì thi này rất rộng:

      - Bài thi GAMSAT: gồm 3 phần
      + Khả năng suy luân logic trong khoa học xã hội và nhân văn (Reasoning in Humanities and Social Sciences)
      + Khả năng giao tiếp (Written Communication)
      + Khả năng suy luận logic trong vật lí học và sinh học (Reasoning in Biological and Physical Sciences)

      - Bài thi MCAT: gồm 4 phần
      + Những kiến thức cơ bản về sinh học và sinh hóa (Biological and Biochemical Foundations of Living Systems )
      + Những kiến thức cơ bản về vật lí và hóa học của các hệ thống sinh học (Chemical and Physical Foundations of Biological Systems)
      + Những kiến thức cơ bản về tâm lí, xã hội học và sinh học của hành vi (Psychological, Social, and Biological Foundations of Behavior)
      + Kĩ năng phân tích logic (Critical Analysis and Reasoning Skills).

      - Các ứng viên qua được các kì thi này sẽ trải qua một kì thi phỏng vấn trực tiếp. Mục đích kì thi phỏng vấn là đánh giá kĩ năng giao tiếp, khả năng tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề cũng như đánh giá về ngoại hình, phát âm… Thí sinh phải trải qua nhiều trạm thi, ít nhất là 5 trạm và nhiều nhất có thể đến 25 trạm, trong vòng 2 giờ đồng hồ.

      Một số ít trường Đại học Y ở Úc vẫn tuyển học sinh phổ thông và học 5 năm để thành cử nhân y học (Bachelor of Medecine) sau đó mới tiếp tục đào tạo thành bác sĩ (MD). Việc xét tuyển học sinh phổ thông cũng dựa vào 3 tiêu chuẩn:

      - Kết quả các năm học phổ thông

      - Kết quả kì thi tuyển dành cho học sinh trường Y (UMAT). Nội dung kì thi UMAT cũng rất rộng và khó.

      - Kì thi phỏng vấn dành cho các học sinh có điểm học phổ thông tốt và kết quả kì thi UMAT cao

      Đào tạo

      Nội dung và phương pháp đào tạo của ta hiện nay lạc hậu và khác xa các nước.

      Tại Việt Nam các nội dung dạy và học thường không gắn kết với nhau, ví dụ năm thứ nhất học giải phẫu, năm thứ 2 học sinh lí, năm thứ 3 học triệu chứng, năm thứ 4 học bệnh học…

      Ở nhiều nước hiện nay dạy và học theo từng khối (block). Ví dụ khi dạy về hệ tuần hoàn, sinh viên sẽ được học liên tục từ giải phẫu của hệ tuần hoàn, mô phôi, sinh lí, triệu chứng học, phương pháp thăm khám, bệnh học, điều trị. Phương pháp dạy như vậy giúp sinh viên có một cách nhìn tổng thể về một hệ thống của cơ thể.

      Trước khi thực hành trên người bệnh, sinh viên phải tiến hành thành thạo các động tác thăm khám, các thủ thuật qua hai trung tâm là trung tâm đào tạo các kĩ năng (skill lab) và trung tâm mô phỏng (simulation center).


      Một giờ học trong skill lab của sinh viên y khoa, Trường y của Đại học Sydney. Ảnh: University of Sydney

      Ngoài các kiến thức y học, sinh viên còn được đào tạo các kiến thức về tâm lí, kĩ năng giao tiếp với người bệnh…

      Bên cạnh việc học từ thầy cô giảng dạy trực tiếp trên lớp, phương pháp tự học thông qua các phương tiện nghe nhìn điện tử cũng rất phát triển. Dữ liệu của trung tâm học liệu và thư viện trường Đạị học Sidney là một khối dữ liệu khổng lồ. Sinh viên có thể tìm thấy tất cả các bài giảng, các câu hỏi lượng giá, mục tiêu học tập trong thư viện điện tử của trường. Sinh viên có thể quyết định đến lớp hoặc tự học.

      Ngoài các trung tâm hành chính của trường cùng với kí túc xá, giảng đường, trường nào cũng có các trung tâm đào tạo lâm sàng (clinical school) gắn liền với một bệnh viện. Trường Y của Đại học Sidney, Australia có đến 6 trung tâm, 4 trung tâm ở thành phố và 2 trung tâm ở vùng nông thôn. Các trung tâm này tổ chức dạy các thủ thuật, kĩ thuật ở các skill lab và simulation center. Trung tâm đào tạo cũng tổ chức, điều phối công tác giảng dạy lâm sàng đặc biệt là tổ chức học tập theo nhóm và học tập theo phương pháp phân tích và giải quyết các vấn đề.

      Học dựa trên các vấn đề và phương pháp giải quyết các vấn đề (PBL) và học theo nhóm nhỏ cũng là những điểm mới. Mỗi thầy, cô chỉ dạy cho một nhóm nhỏ 5 - 6 sinh viên. Vai trò của thầy giáo chủ yếu là dẫn dắt gợi mở để sinh viên có thể bộc bạch hết các suy nghĩ, tranh luận với bạn để tìm ra cách giải quyết vấn đề một cách logic nhất thay vì liên tục lên lớp các bài lí thuyết dài dằng dặc…

      Muốn nâng cao chất lượng bác sĩ, điều mấu chốt là phải thay đổi phương pháp dạy và học. Cách đi ngắn nhất là mua toàn bộ chương trình, mời chuyên gia tổ chức tập huấn cho đội ngũ giảng viên và theo dõi, giám sát việc triển khai. Chỉ có như vậy đào tạo y khoa Việt Nam mới có thể nhanh chóng theo kịp các nước, trình độ bác sĩ Việt Nam mới theo kịp các nước. Nhưng ai là người mở đầu. Trường công thì trì trệ không muốn thay đổi, trường tư không muốn đầu tư quá nhiều tiền. Xem ra chặng đường cải cách đào tạo y khoa Việt nam vẫn còn rất xa vời!

      Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác