• Bảy điều bạn không nên để cho bác sĩ làm

      by
      01-07-14, 23:23
      Bảy điều bạn không nên để cho bác sĩ làm
      Truyền máu được bình chọn là một trong những thủ thuật ngoại khoa không cần thiết phổ biến nhất trong một cuộc thăm dò các bác sĩ gây mê gần đây. Bằng chứng về việc khi nào truyền máu là cần thiết đã thay đổi nhưng bác sĩ vẫn thích làm theo cách của họ (get stuck in their ways). Vậy nên dưới đây là những điều bạn nên biết và cân nhắc kĩ lưỡng về truyền máu và một số thủ thuật y khoa khác.


      Ảnh: Kevin Curtis/Getty

      1. Hãy cân nhắc khi để bác sĩ… truyền máu cho bạn (tất nhiên nếu không cần thiết)

      Cần nói rõ là việc truyền máu để cứu sống người bệnh không có gì phải bàn cãi cả nhưng nếu truyền máu khi không thực sự cần thiết có liên quan đến khả năng tử vong cao hơn.

      Một nghiên cứu vừa được công bố tháng này quan sát trên những người nhập viện trong tình trạng mất máu nghiêm trọng sau các chấn thương cơ học. Với những người được đánh giá khi mới đến là có hơn 50% nguy cơ tử vong, nếu được truyền máu có tỉ lệ sống cao gấp 2 lần người không được truyền. Nhưng với những người mà tỉ lệ tử vong chỉ dưới 6% nếu được truyền thì khả năng tử vong lại cao hơn 5 lần những người không có chỉ định truyền.

      Có một điều chưa rõ là tại sao nhưng một lượng máu nhận của người khác lại làm suy yếu nhẹ hệ miễn dịch hoặc hiếm hơn là gây ra tình trạng viêm phổi (lung inflammation), theo lời của Lee Fleisher, một bác sĩ gây mê ở Đại học Pennsylvania tại Philadelphia.


      Ảnh: Niko Guido/Getty

      2. Đừng để cho bác sĩ… tiến hành phẫu thuật cho bạn vào ngày Thứ Sáu

      Một số người không thích thứ Hai nhưng đây lại là một ngày tốt cho một cuộc mổ.

      Mổ cấp cứu đương nhiên là nên được tiến hành bất cứ khi nào các bác sĩ chỉ định cho bạn nhưng nếu bạn đối mặt một cuộc mổ phiên và được phép chọn ngày thì hãy nhớ rằng bạn càng chọn những ngày đầu tuần thì càng tốt.

      Những người mổ vào ngày thứ Sáu có khả năng tử vong cao hơn 44% so với những người được mổ vào ngày thứ Hai trong một nghiên cứu vào năm ngoái.

      Tình trạng bệnh nhân có xu hướng xấu đi khi được chăm sóc sau mổ vào những ngày cuối tuần vì bệnh viện có ít nhân viên trực hơn và những người này thường là bác sĩ ít kinh nghiệm. Bác sĩ Paul Aylin, trường đại học Hoàng Gia London, người đã tiến hành nghiên cứu này nói: “48 giờ đầu tiên sau phẫu thuật là giai đoạn phục hồi quan trong nhất của một bệnh nhân”.

      Tuy nhiên, Aylin nhanh chóng chỉ ra rằng phần lớn các cuộc mổ phiên có nguy cơ tử vong rất thấp (chỉ dưới 1%) nên việc tăng 44% nguy cơ vẫn là chỉ là nguy cơ nhỏ trong ngưỡng tuyệt đối (absolute terms). Khi mà số của bạn đã được định đoạt thì rất khó thay đổi.

      3. Đừng để bác sĩ của bạn… đụng tới bạn bằng con dao cạo

      Lông tóc rất bẩn nên nếu bạn sẽ được mổ mở bạn nên nghĩ rằng đó sẽ là phần cuối cùng bạn muốn cạo đi. Vì thế công việc từ lâu đã làm để chuẩn bị trước mổ là cạo bất kì phần lông nào của cơ thể. Đối với nam giới thì là gần như toàn bộ. Bác sĩ sẽ sử dụng dao cạo dùng một lần để loại bỏ lông, đôi khi làm mà không cần nhiều nước.

      Rắc rối là ở chỗ việc làm này gây ra vấn đề đích xác cần phải đề phòng đó là nhiễm trùng vết thương. “Lưỡi dao cạo gây tổn thương lớp thượng bì của da gây nên một vết cắt rất nhỏ với kích thước hiển vi”, Judith Tanner, giáo sư về điều dưỡng tại đại học De Montfort ở Leicerter, Vương Quốc Anh, người đã xem lại nghiên cứu trên đối tượng (reviewed the research on the subject), cho biết. “Vi khuẩn từ trên da bạn sẽ xâm nhập vào trong và nhân lên”

      Lời khuyên chính thức của Anh và Mỹ hiện tại là lông cơ thể không nên cạo bỏ trừ khi nó ảnh hưởng tới đường phẫu thuật hoặc băng vết mổ, trong những trường hợp đó thì nên sử dụng kẹp điện. Nhưng bạn vẫn sẽ thấy những lưỡi dao rẻ tiền được sử dụng, Tanner nói. “Thật là thất vọng” (“it’s dispiriting”)


      Ảnh: SPL

      4. Đừng để bác sĩ của bạn… thay cho bạn khớp háng mới – hãy lấy một cái “cũ” để thay

      Khi công nghệ ngày càng phát triển, cái mới hơn bao giờ cũng tốt hơn nhưng với các thiết bị y tế thì điều này không thực sự đúng. Không giống với Mỹ, ở Châu Âu các thiết bị mới không cần phải trải qua cuộc thử nghiệm có kiểm soát ngẫu nhiên kéo dài nhiều năm trước khi có mặt trên thị trường. Chúng chỉ đơn thuần phải vượt qua một số bài kiểm tra về tính an toàn cơ bản.

      Có trên 200 loại khớp háng nhân tạo khác nhau ở Châu Âu và hàng năm đều có các thiết kế mới được giới thiệu. Các thiết kế mới này phải mất tới 15 năm hoặc hơn để xem liệu rằng chúng có hiệu quả như những cái hiện tại đang dùng không. Vấn đề gần đây nhất được phát hiện là một số khớp hông bằng kim loại, xuống cấp quá nhanh, giải phóng kim loại vào máu.

      Một số người thích thử những công nghệ mới nhất, Sion Glyn-Jones, phẫu thật viên chỉnh hình tại bệnh viện đại học Oxford tại Vương Quốc Anh cho biết. “Họ đọc được trên tờ Daily Mail. Chúng tôi mất rất nhiều thời gian để giải thích rằng “Không, nó quá mới”. Chẳng có phẫu thuật viên nào miễn dịch được những chiêu bài quảng cáo của nhà sản xuất. “Cần thiết phải đổi mới nhưng cần giữ cân bằng giữa đổi mới và an toàn”, Glyn-Jones nói.

      5. Đừng để bác sĩ của bạn tiến hành kiểm tra sức khỏe định kỳ

      Kiểm tra sức khỏe định kỳ đã trở nên rất phổ biến ở Mỹ, được thực hiện 1 năm/lần. Tại Anh Gần đây chúng được xem như là “một cuộc kiểm tra vào giữa cuộc đời” (“midlife MOT”) được thực hiện 5 năm/lần. Kiểm tra sức khỏe chủ yếu tập trung vào giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các bác sĩ đo huyết áp, kiểm tra nồng độ cholesterol, chỉ số khối cơ thể và cho một số lời khuyên về sức khỏe.

      Kiểm tra sức khỏe định kỳ tạo cảm giác chung là điều tuyệt với nhất trong ngành y học dự phòng nhưng chúng đang gây ra tranh cãi đáng ngạc nhiên giữa những người ủng hộ y học dựa trên bằng chứng. Đó là vì chúng là một dạng sàng lọc hay nói cách khác, tìm kiếm bệnh ở những người không có triệu chứng. Và việc sàng lọc gây ra một thói quen xấu nhiều hơn là tốt nếu nó được tiến hành mà không có các thử nghiệm lớn để trả lời về tính hiệu quả của nó.

      Những nhược điểm tiềm năng của việc sàng lọc là nó có thể gây lo lắng không cần thiết cho mọi người, yêu cầu sự đảm bảo giả tạo hoặc làm những xét nghiệm hoặc điều trị không thực sự cần. Điều đó đã xảy ra với một số xét nghiệm sàng lọc như xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA), tự kiểm tra vú và có lẽ cả chụp vú nữa.

      Những thử nghiệm về tính hiệu quả của những cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ đã được tiến hành và chúng đã gây thất vọng hoàn toàn. Nghiên cứu gần nhất và là một trong những nghiên cứu lớn nhất trên gần 60000 người Đan Mạch được đề nghị khám sức khỏe 5 năm/lần. 5 năm sau giai đoạn này không có bất cứ tác động nào lên tỉ lệ nhồi máu cơ tim hoặc tỉ lệ tử vong chung.

      Điều đầu tiên chúng tôi biết về sàng lọc là nó gây hại”, Peter Gotzsche, người đứng đầu trung tâm Nordic Cochrane tại Copehagen, Đan Mạch cho biết. “Đôi khi thì lợi ích lớn hơn là gây hại nhưng thỉnh thoảng lại không”


      Ảnh: Blend Images/Getty

      6. Đừng để cho bác sĩ của bạn… nỗ lực hồi sức cho bạn khi nó là vô nghĩa.

      Trong thực tế các bác sĩ thường tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) không phù hợp với những bệnh nhân có rất ít cơ hội sống sót nhưng không mấy khi họ bị chỉ trích về việc làm này.

      David Newman, bác sĩ khoa cấp cứu tại bệnh viên Mount Sinai ở thành phố New Youk, cho biết CPR không phải là một lựa chọn hay trong những giờ phút cuối cùng của bạn. Để có cơ hội thành công, bác sĩ phải ép thật mạnh lên thành ngực của bệnh nhân đến mức làm gãy xương sườn và rách tim, phổi. Ông nói thêm “Đó là một hành động không xâm nhập nhưng bạo lực”

      Tất nhiên là CPR có thể cứu sống những người rõ ràng còn khỏe bị ngừng tim đột ngột. Newman nói: “Vấn đề là ở chỗ chúng ta mở rộng CPR cho những đối tượng đang sắp chết sau một quá trình diễn biến hàng tháng, hàng năm trời”, ví dụ như là ung thư giai đoạn cuối. “Cơ hội sống sót của họ gần như bằng không”

      Tất nhiên khi bạn sắp chết, bạn không thể yêu cầu bác sĩ chỉ đứng xung quanh. Tuy nhiên, bạn có thể đưa ra vấn đề này với cacs bác sĩ khi bạn đang còn khỏe bằng một tuyên bố hợp pháp nếu bạn không muốn trải qua những biện pháp kinh khủng như thế này trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời.

      7. Đừng để bác sĩ của bạn… chạm vào bạn mà chưa rửa tay

      Thỉnh thoảng bạn mong muốn bác sĩ của bọn trở nên thân thiện hơn bằng một động tác khích lệ động viên nhưng bạn đã nhìn thấy họ rửa tay trước khi tiếp xúc với bạn chưa? Nếu chưa, hãy mỉm cười và lịch sự nhắc nhở họ.

      Ước tính có 1 trong 15 bệnh nhân nhập viện ở Anh bị nhiễm khuẩn trong khi nằm viện – nếu không may có thể dính phải những chủng siêu độc lực gây ra nhiễm trùng huyết (MRSA) hoặc tiêu chảy (Clostridium difficle). Một trong những nguyên nhân hàng đầu là do những nhân viên y tế không rửa tay khi tiếp xúc với bệnh nhân.

      Sheldon Stone tại đại học y khoa London nói: “Nếu rửa tay là một biện pháp điều trị bằng thuốc, bạn sẽ xếp hàng để sử dụng chúng”. Ông cho biết rằng mỗi mililit cồn sát khuẩn được bệnh viện bổ sung để sử dụng cho mỗi bệnh nhân, mỗi ngày, sẽ giảm 1% tỉ lệ nhiễm MRSA.

      Stone cũng nhận thấy nguyên nhân chính các nhân viên không rửa tay là do quên hay mất tập trung. Một yếu tố khác là một số nhân viên thậm chí không biết họ cần rửa tay trong hoàn cảnh nào , ví dụ như sau khi tháo bỏ găng – vì vi khuẩn có thể xuyên qua lớp nhựa của găng.

      Nhìn vào mặt tích cực thì đào tạo theo kiểu cầm tay chỉ việc giúp cải thiện tỉ lệ rửa tay, đặc biệt nếu những nhân viên lâu năm phản hồi về những người vi phạm. Stone nói: “Bạn có thể dạy những người cũ những kỹ năng mới”

      Vũ Ngọc Hiếu1
      Theo: New Scientist

      1 Sinh viên Y6, Đại học Y Hà Nội
      HMU English Club

      Bài gốc: Dr No: Seven things you shouldn't let your doctor do - health - 25 June 2014 - New Scientist
      Comments Leave Comment

      Click here to log in

      Lắp ráp các hình ảnh như bạn nhìn thấy ở góc trên bên phải của hình dưới

       
       
      Tin khác